Τετάρτη 2 Απριλίου 2014

Ιαματικά λουτρά της Ελλάδας


πηγή Ηλεκτρονική Έκδοση 

Η ιστορία των λουτρών είναι συνδεδεμένη με την ιστορία του τόπου μας. Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν τα λουτρά, καθώς επίσης αρχαίοι Έλληνες γιατροί, φυσικοί, ιστορικοί και γεωγράφοι ήταν οι πρώτοι που ασχολήθηκαν με τις πηγές και τα μεταλλικά νερά.
 Στα Ασκληπιεία, από τον 13ο π.Χ. αιώνα, χρησιμοποιούσαν τα λουτρά για θεραπευτικούς λόγους. Πρώτος παρατηρητής των ιαματικών νερών ήταν ο ιστορικός Ηρόδοτος, που προηγήθηκε του Ιπποκράτη, περιγράφοντας μάλιστα αρκετές ιαματικές πηγές. Στην Ελλάδα οι θεραπευτικές ιδιότητες ορισμένων πηγών, όπως της Ικαρίας, της Αιδηψού κ. ά., ήταν γνωστές από την αρχαιότητα. Η χώρα μας θεωρείται το μέρος που έχει τις περισσότερες ιαματικές πηγές απ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Οι περισσότερες λουτροπόλεις συνδυάζουν ήρεμες διακοπές με καλό κλίμα και μπάνια στις θερμές πηγές με πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Οι περισσότερες πηγές συνδυάζουν το βουνό με τη θάλασσα και με θερμό κλίμα, τους περισσότερους μήνες του χρόνου. Για τους λόγους αυτούς αποτελούν και μέσο ξεκούρασης, αναζωογόνησης και ανανέωσης για τον επισκέπτη, εκτός από μέσο θεραπείας, συνδυάζοντας και την ανάγκη για διακοπές και θεραπεία. 
**
Λουτρά Αιδηψού
 
  Σύμφωνα με τη μυθολογία, η θεά Αθηνά ζήτησε από τον Ήφαιστο, τον θεό που δάμαζε τη φωτιά, να δημιουργήσει θερμά λουτρά για να πηγαίνει εκεί ο Ηρακλής για να ξεκουράζεται μετά τους άθλους του. Ο Ήφαιστος, λοιπόν, εκπληρώνοντας την επιθυμία της Αθηνάς, χτύπησε με το σφυρί του τον βράχο της Αιδηψού δημιουργώντας στο σημείο εκείνο μια ιαματική πηγή απ’ όπου ξεπήδησαν θερμά νερά. Κάπως έτσι ξεκίνησε η ιστορία της Αιδηψού, την οποία συναντάμε και αργότερα, μέσα από τα κείμενα του Αριστοτέλη, του Πλούταρχου και του Στράβωνα.
Η Αιδηψός, λόγω της ευεργετικής δράσης των ιαματικών πηγών της, υπήρξε σημαντικό θέρετρο από την αρχαιότητα. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, γνώρισε το αποκορύφωμα της δόξας της κατά τη διάρκεια των Ρωμαϊκών Χρόνων, την εποχή που την επισκεπτόταν ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας. Βρίσκοντας ανακούφιση σε κάποια πάθηση που τον ταλαιπωρούσε, ευεργέτησε την πόλη χτίζοντας εκεί τις πρώτες θέρμες, των οποίων τα ερείπια σώζονται δίπλα από την εκκλησία των Αγίων Αναργύρων. Έκτοτε, τα ιαματικά λουτρά τίμησαν πολλοί αυτοκράτορες: Ρωμαίοι, όπως ο Αύγουστος, ο Σέπτιμος Σεβήρος, ο Αδριανός, ο Μάρκος Αυρήλιος, αλλά και Βυζαντινοί, όπως ο Μέγας Κωνσταντίνος και ο Θεοδόσιος.
 H ευγνωμοσύνη τους απέναντι στα ιαματικά νερά της Αιδηψού φαίνεται από τα γλυπτά και τους ανδριάντες που δώριζαν στην πόλη. Η χρυσή αυτή περίοδος της πόλης δεν κράτησε όμως για πολύ. Το τέλος της πρώτης περιόδου ακμής της επήλθε στα χρόνια του Βυζαντίου, όταν τα ιαματικά της λουτρά εγκαταλείφθηκαν ή καταστράφηκαν μια και θεωρήθηκαν κέντρα παγανιστικής λατρείας. Τον 20ό αιώνα μια καινούργια νεοκλασική πόλη χτίζεται πάνω στη ρωμαϊκή, η οποία είχε χτιστεί πάνω στην αρχαία ελληνική, σηματοδοτώντας μια νέα αρχή. Ξενοδοχεία -πολυτελή και μη- ανεγείρονται και ιδιωτικά υδροθεραπευτήρια εγκαινιάζονται ως αποτέλεσμα της αυξημένης προσέλευσης του κόσμου και της ανάγκης για την παροχή υπηρεσιών. Στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, την Αιδηψό επισκέπτονταν ο Ωνάσης, ο Τσόρτσιλ, η Γκρέτα Γκάρμπο και άλλες επώνυμες προσωπικότητες της εποχής. Δείγματα της μεγάλης ακμής της πόλης αποτελούν τα εξαιρετικά κτίρια που θα δείτε να διατηρούνται μέχρι σήμερα στον παραλιακό δρόμο της Αιδηψού. Το πολυτελές Thermae Sylla Spa Wellness Hotel (λειτουργεί από το 1897) επανατοποθέτησε, κατά κάποιον τρόπο, μέσα από μία πιο σύγχρονη αντιμετώπιση, το θέμα ιαματικός τουρισμός όχι μόνο στην περιοχή, αλλά και στην Ελλάδα. Το Thermae Sylla Spa είναι κτισμένο πάνω σε μια ομάδα από τις φυσικές ιαματικές θερμομεταλλικές πηγές της Αιδηψού, όπου το νερό αναβλύζει μέσα από πετρώματα και από βάθος 3.000 μέτρων, σε θερμοκρασία περίπου 75 βαθμών Κελσίου. Χώρος χαλάρωσης και αναζωογόνησης, τότε και τώρα, παρέχει μια ενδιαφέρουσα πρόταση ευεξίας και εναλλακτικής θεραπείας για όλο το χρόνο στους επισκέπτες, που μέχρι στιγμής δεν έχει βρει αντίστοιχους μιμητές σε άλλες τουριστικές εγκαταστάσεις.
Λουτρά Καμένων Βούρλων
 Οι ιαματικές πηγές των Καμένων Βούρλων βρίσκονται στο νομό Φθιώτιδας, στην εθνική οδό Λαμίας-Αθηνών, 38 χλμ. από τη Λαμία και 165 από την Αθήνα, στους πρόποδες του βουνού Κνημίδα, δίπλα στη θάλασσα. Χτισμένα σε μία πανέμορφη τοποθεσία ανάμεσα στο βουνό και τη θάλασσα, τα Καμένα Βούρλα, από τις πιο γνωστές λουτροπόλεις της χώρας, είναι το μεγαλύτερο και πληρέστερο τουριστικό θέρετρο όλης της κεντρικής Ελλάδας και διατηρούν τη γοητεία του κάπως παραμελημένου τουριστικού προορισμού. Η μικρή αυτή πόλη, που βρίσκεται στην περιοχή της αρχαίας πόλης Θρόνιο (κοντά στα ρέματα του Bοάγριου ποταμού), για πολλές δεκαετίες γνώρισε μέρες δόξας, ως ένα από τα πιο κοσμοπολίτικα θέρετρα της Ελλάδας. Ακόμα και σήμερα συγκεντρώνει πολλούς επισκέπτες τόσο για τη φυσική της ομορφιά και την εξαιρετική της τοποθεσία, όσο και για τις ιαματικές πήγες. Αναβλύζουν από τους πρόποδες του βουνού και έχουν την ίδια χημική σύσταση, αλλά διαφορετική θερμοκρασία και ραδιενέργεια. Εκτός από τις ραδιενεργές πηγές, υπάρχει η υδρόθειο-χλωριονατριούχος πηγή, μια σιδηρούχος και η καλλυντική πηγή της Αφροδίτης, που περιέχει κολλοειδές θείον.
 Οι θεραπευτικές ιδιότητές τους ενδείκνυνται για τη θεραπεία χρονίων ρευματικών παθήσεων, αρθροπαθειών, παραμορφωτικής αρθρίτιδας, ισχιαλγιών, αγγειακών και γυναικολογικών παθήσεων. Σήμερα, η πόλη φαίνεται να έχει ξεπεράσει την εποχή της παρακμής. Διαθέτει ένα σύγχρονο ξενοδοχείο που εκμεταλλεύεται τις ιαματικές πηγές, το Γαλήνη, και δύο ιαματικές πηγές που βρίσκονται λίγο πιο έξω από την πόλη: την πηγή του Μύλου Κονιαβίτη και τα «Καλλυντικά» (τις ανοιχτές πισίνες-γούρνες δίπλα στην Εθνική Οδό). Ο τέλειος  συνδυασμός θάλασσα, βουνό και ιαματικές πηγές, μαζί με την εύκολη πρόσβαση σε κοντινές παραλίες και νησιά τα καλοκαίρια, τις εκδρομές σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς τόπους, καθώς και στα γραφικά χωριά της Φθιώτιδας, κάνουν τις διακοπές μια  μοναδική εμπειρία. Από τα σημαντικά αξιοθέατα είναι το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, κτισμένο τον 11ο-12ο αιώνα μ.Χ.,  που αποτελεί ένα ανεκτίμητο ιστορικό μνημείο. Επίσης στα Καμένα βούρλα θα βρείτε τα ερείπια ενός αρχαίου ναού αφιερωμένο στον Ηρακλή. Η κοντινή απόσταση από την Αθήνα κάνει τα Καμένα Βούρλα  μια ιδανική  «απόδραση» για σαββατοκύριακο αλλά και για ολιγοήμερες διακοπές σε όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Λουτρά Λουτρακίου
 Το κοσμοπολίτικο Λουτράκι βρίσκεται δυτικά του Ισθμού, στο βόρειο μυχό του Κορινθιακού κόλπου και είναι χτισμένο στους πρόποδες των Γερανείων, στο τμήμα εκείνο της Στερεάς Ελλάδας που ανήκει διοικητικά στην Πελοπόννησο, κατά μήκος μιας μαγευτικής παραλίας 4 χλμ. Βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την Κόρινθο, στη θέση που στην αρχαιότητα βρισκόταν η πόλη Θερμαί. Η κοντινή του απόσταση από την Αθήνα, μόλις 80 χλμ., αλλά και από τους σπουδαιότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ν. Ελλάδας (Επίδαυρο, Μυκήνες, Ακρόπολη, Σούνιο, Ολυμπία, Μυστρά κ.ά.), το εύκρατο μεσογειακό του κλίμα κι οι πανέμορφες παραλίες του συνθέτουν την εικόνα μιας μοναδικής πρότασης διακοπών. Επιπλέον, αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές λουτροπόλεις της Ελλάδα, με μια πληθώρα από ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφετέριες, αλλά και το Καζίνο Λουτρακίου, που το καθιστούν ένα κοσμοπολίτικο τουριστικό προορισμό. Την πρώτη γραπτή αναφορά στα νερά του Λουτρακίου τη συναντάμε στον Ξενοφώντα. Η ανάπτυξη του σαν λουτρόπολη οφείλεται βασικά στις θερμές και ιαματικές του πηγές, αλλά και στο ήπιο και ξηρό κλίμα του. Έχει μόνιμο πληθυσμό 11.383 κατοίκους, που τουλάχιστον πενταπλασιάζεται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
 Το 1928 καταστράφηκε ολοκληρωτικά από σεισμό, ανοικοδομήθηκε όμως αμέσως κι απέκτησε χρώμα ευρωπαϊκού παραθεριστικού κέντρου, με πολλά ξενοδοχεία, εστιατόρια και πανσιόν. Σε αυτήν την παραλιακή ζώνη βρίσκεται ένα από τα ωραιότερα κτίρια της νεότερης Ελλάδας. Το κτίριο της Πηγής (κέντρο ποσιθεραπείας), ένα άριστα συντηρημένο έργο του Πικιώνη. Φιλοτεχνημένο με ψηφιδωτά του Στέφανου Ξενόπουλου, είναι δείγμα μιας πρώιμης (και χωρίς μεγάλη συνέχεια) προσπάθειας δημιουργίας ενός εθνικού στυλ. Το εμβληματικό αυτό οικοδόμημα χτίστηκε μετά το μεγάλο σεισμό της Κορίνθου, όταν ξεπήδησε στο σημείο εκείνο μια ιαματική πηγή. Οι πλήρως ανακαινισμένες εγκαταστάσεις των λουτρών Θέρμαι Λουτράκι διατηρούν ακόμα την αύρα της δεκαετίας του ’30, όταν και χτίστηκαν. Οι θερμές πηγές περιέχουν πολύ χλωριούχο νάτριο κι έτσι απέκτησαν θεραπευτική ικανότητα, κυρίως για παθήσεις των νεφρών, του στομαχιού αλλά και για αρθριτικές, νευραλγικές παθήσεις. Ακόμη και το πόσιμο νερό που βγαίνει από τα πηγάδια της περιοχής έχει μεγάλη σημασία για την υγεία και γι' αυτό το λόγο εμφιαλώνεται και πουλιέται στην αγορά. Οι θεραπευτικές του ιδιότητες οφείλονται κυρίως στη μικρή ποσότητα μαγνησίου που περιέχει. Σε μικρή απόσταση από την πόλη υπάρχουν μερικές από τις πιο ωραίες τοποθεσίες του σχετικά άγνωστου βόρειου τμήματος του Κορινθιακού: η λίμνη της Βουλιαγμένης (Εσχατιώτις, στην αρχαιότητα) με πρωτοελλαδικούς οικισμούς, το Μελαγκάβι, το ακρωτήριο με το Ηραίο, η περιοχή της Μικρής και Μεγάλης Μυλοκοπής και οι παραλίες της Στέρνας, της Σκαλωσιάς και των Στραβών.
Λουτρά Μεθάνων
 Με το πέρασμα από το Στενό, τη λωρίδα γης που ενώνει τη χερσόνησο των Μεθάνων με την Πελοπόννησο, ένας άλλος κόσμος εμφανίζεται μπροστά σας. Τον αποτελούν αρχαιολογικά μνημεία εξαιρετικού ενδιαφέροντος, βυζαντινές εκκλησίες, πανέμορφα χωριά και ένα επιβλητικό «κοιμισμένο» ηφαίστειο. Η εικόνα της λουτρόπολης είναι η πρώτη που αντικρίζει ο επισκέπτης φτάνοντας στα Μέθανα. Το κατάφυτο νησάκι των Αγίων Αναργύρων, η Βρωμολίμνη, με τα ανοιχτόχρωμα νερά και την έντονη μυρωδιά θείου, και το ανακαινισμένο κτίριο του υδροθεραπευτηρίου διατηρούνται από την εποχή που τα Μέθανα ήταν διάσημα για τα ιαματικά λουτρά τους. Μη έχοντας γνωρίσει την τουριστική εισβολή των τελευταίων δεκαετιών, τα Μέθανα, που για τους μυημένους στα μυστικά των λουτροπόλεων είναι ένα πολύ καλά κρατημένο μυστικό, διατηρούν ακόμη την αγνότητα ενός επαρχιακού προορισμού. Με σημαντική ιστορική διαδρομή από τη Νεολιθική Εποχή μέχρι σήμερα, η παραθαλάσσια αυτή πόλη συναντάται στα κείμενα του Παυσανία, του Στράβωνα και του Οβίδιου, με αφορμή την έκρηξη του ηφαιστείου των Μεθάνων που σημειώθηκε το 276 και 239 π.Χ. Αν και η τελευταία φορά που αναφέρθηκε κάποια έκρηξη εκεί (έστω και υποθαλάσσια) ήταν το 1700, το ηφαίστειο παραμένει θεωρητικά ακόμη ενεργό. Οι θεραπευτικές ιδιότητες των ιαματικών πηγών των Μεθάνων είναι αποτέλεσμα της ηφαιστειακής δράσης και ήταν γνωστές από τους αρχαίους χρόνους, ενώ συστηματική χρήση τους γινόταν από τους ρωμαϊκούς χρόνους.
 Ουσιαστικά πρόκειται για ιαματικά νερά, πλούσια σε πολύτιμα ιχνοστοιχεία μετάλλων και ορυκτών, με ευεργετικές ιδιότητες για πολλές παθήσεις: αρθροπάθεια, δισκοπάθεια, ρευματοπάθεια, σπονδυλαρθρίτιδα, κατάγματα, στειρότητα, νευρώσεις, κοπώσεις, δερματοπάθειες κ.ά. Η οργανωμένη χρήση των θειούχων πηγών των Αγίων Αναργύρων άρχισε το 1870 και στις αρχές οι επισκέπτες έμπαιναν στους λάκκους στους οποίους έτρεχε ιαματικό νερό απευθείας από τις πηγές. Το 1930 κτίστηκε το υδροθεραπευτήριο των θειούχων πηγών του Δημοσίου και στο τέλος το 1936 το υδροθεραπευτήριο «Αι Πηγαί» του Διαμαντόπουλου. Σήμερα στα Μέθανα ολοκληρωμένα ιαματικά κέντρα spa και υδροθεραπείας είναι το «Μethana Volcanic Spa», το υδροθεραπευτήριο των Αγίων Αναργύρων «Αι Πηγαί», συν μία πραγματικά μικρή και πολύ γοητευτική πηγή: το λουτρό του Παυσανία, που συναντάει κανείς στο διπλανό χωριό του Αγίου Νικολάου. Στα συν της όμορφης αυτής επαρχιακής πόλης είναι το άριστα διατηρημένο και νεοκλασικού ύφους υδροθεραπευτήριο, ενώ στα μείον της είναι η πλημμελής ξενοδοχειακή υποδομή, αν εξαιρέσει κανείς την Πανσιόν Ακτή. Πολλά είναι, ωστόσο, τα νεοκλασικά και παλιά κτίρια, καθώς και τα εγκαταλελειμμένα κτίρια ξενοδοχείων, με ξεπερασμένη αισθητική, που σώζονται ακόμη ως ενθύμια από τις ένδοξες ημέρες του ιαματικού τουρισμού.
Λουτρά Απολλωνίας
 Τα λουτρά του δήμου Απολλωνίας βρίσκονται στη νότια πλευρά της λίμνης Βόλβης και σε απόσταση 55 χλμ. ανατολικά από τη Θεσσαλονίκη, στην εθνική οδό προς Καβάλα. Η παλιά λουτρόπολη θεωρείται από τις καλύτερες στην Ελλάδα. Οι πηγές των ιαματικών νερών κατατάσσονται στις θειούχες αλκαλικές, με θερμοκρασία που κυμαίνεται από 43 έως 58 βαθμούς Κελσίου. Προσφέρει τις καλύτερες συνθήκες χαλάρωσης και ευεξίας, με τις ανακαινισμένες εγκαταστάσεις, υπηρεσίες spa και την καλύτερη θέα στη λίμνη Βόλβη. Τα ιαματικά νερά, με τα μεταλλικά στοιχεία που εμπεριέχουν, ενδείκνυνται για παθήσεις, όπως ρευματισμούς, αρθριτικά, ισχιαλγίες, οσφυαλγίες, επικονδυλίτιδες, παθήσεις κινητικού συστήματος, γυναικολογικές παθήσεις και παθήσεις της ουροδόχου κύστεως, δερματολογικές παθήσεις, οστεοπόρωση, αυχενικό σύνδρομο, ημικρανίες, καθώς και παθήσεις των περιφερειακών νεύρων.
 Από το 1970 και μετά, με ιδιαίτερη ένταση την τελευταία δεκαετία, έχουν αναπτυχθεί οι εγκαταστάσεις των ιαματικών λουτρών Νέας Απολλωνίας με ξενοδοχειακές μονάδες και αξιόλογη παροχή υπηρεσιών τουρισμού. Στη λουτρόπολη παρέχεται ευρύ φάσμα υπηρεσιών, που εξασφαλίζουν άνετη και ευχάριστη διαμονή. Στους ιδιαίτερα προσεγμένους χώρους των λουτρών λειτουργούν σύγχρονες υδροθεραπευτικές εγκαταστάσεις με ομαδικούς και ατομικούς λουτήρες, πισίνα, σάουνα, χαμάμ, εισπνοθεραπευτήριο, υδρομασάζ και πλήρως εξοπλισμένο ιατρικό κέντρο. Επίσης θα βρείτε ξενοδοχείο, ξενώνες και ενοικιαζόμενα για διαμονή. Σε απόσταση 2 χλμ. από τον χώρο των λουτρών σώζεται ένα μεγάλο κτίριο ιαματικού λουτρού του 16ου αιώνα, εντυπωσιακό σε μέγεθος και αρχιτεκτονική. Από τη Νέα Απολλωνία μην παραλείψετε να βρεθείτε στη μαγευτική λίμνη Βόλβη, η οποία προστατεύεται από τη Διεθνή Συνθήκη Ramsar και φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους της χώρας. Στο βόρειο τμήμα της λίμνης δεσπόζει και το μοναδικό παραλίμνιο δάσος της Απολλωνίας με τα υπεραιωνόβια δένδρα του, συνολικής έκτασης 300 στρεμμάτων.
Λουτρά Θερμών
 Πιο γνωστή για τις θεραπευτικές ιδιότητες των ιαματικών λουτρών της και λιγότερο για τη φυσική της ομορφιά, η Ικαρία τα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται σ’ έναν ανερχόμενο τουριστικό προορισμό. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στις 15 κυριότερες ιαματικές πηγές της χώρας μας και οι πηγές της βρίσκονται στην περιοχή του δήμου Αγίου Κήρυκα. Συγκεκριμένα στα Θερμά υπάρχει το σύγχρονο κέντρο υδροθεραπείας του «Σπηλαίου», που έχει πλήρως ανακαινιστεί. Βρίσκεται στην παραλία των Θερμών μέσα σε μια φυσική σπηλιά και διαθέτει ατμόλουτρο, σάουνα για 15 άτομα και 2 πισίνες με υδρομασάζ για 6-7 άτομα, η κάθε μία, με χλωριονατριούχο νερό που ανανεώνεται. Έχει επίσης 4 ντουζιέρες γλυκού νερού και μια επιπλέον ντουζιέρα για άτομα με ειδικές ανάγκες. Στην πλατεία των Θερμών λειτουργεί και το σύγχρονο υδροθεραπευτήριο «Απόλλων». Το συνθέτουν 26 μεγάλοι λουτήρες (μπανιέρες) από τους οποίους οι δυο καμπίνες φιλοξενούν 2 άτομα (2 μπανιέρες) και οι δυο άλλοι έχουν τη δυνατότητα χρήσης υδρομασάζ, για όσους το επιλέξουν. Υπάρχουν καμπίνες όπου ο λουόμενος μπορεί να επιλέξει ανάμεσα στο νερό του Σπηλαίου ή του Απόλλωνα. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα μίξης των δύο πηγών.
 Οι εγκαταστάσεις προσφέρονται και για άτομα με ειδικές ανάγκες. Στο μέλλον θα προστεθούν άλλοι 6 λουτήρες και 1 σάουνα. Υπάρχουν και άλλες μικρότερες πηγές, από τις οποίες μερικές είναι κλειστές. Οι θερμοπηγές της Ικαρίας είναι μεταξύ των πιο ραδιενεργών πηγών του κόσμου, ανήκουν στην κατηγορία των υπέρθερμων ραδιενεργών αλιπηγών και διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την ένταση της ραδιενέργειας και τη θερμοκρασία. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος από τη ραδιενέργεια των πηγών κατά το λούσιμο, γιατί αυτή οφείλεται αποκλειστικά στο ραδόνιο, το οποίο και αποβάλλεται, και όχι στα άλατα ραδίου. Αφετέρου το νερό που καταλήγει στους λουτήρες έχει μειωμένο ποσό ραδιενέργειας, καθώς αναμιγνύεται με το θαλασσινό. Ακόμη ο τρόπος χρήσης των υδάτων μειώνει αισθητά το ποσόν της ραδιενέργειας. Το ραδόνιο εισπνεόμενο ή προσροφόμενο από το δέρμα φθάνει λόγω της διαλυτότητάς του στα λιποειδή των νεύρων επιδρώντας ευεργετικά στις οδυνηρές νευρίτιδες και νευραλγίες. Η παρουσία οιστρογόνων στις πηγές Μουσταφά και Σπηλαίου ωφελούν στις γυναικολογικές παθήσεις. Τα νερά των θερμομεταλλικών πηγών Ικαρίας θεωρούνται κατάλληλα για τη θεραπεία των παρακάτω παθήσεων: Υπόξεις και χρόνιοι ρευματισμοί (διάφορες μορφές αρθρίτιδας), ουρική αρθρίτιδα, νευραλγίες, νευρίτιδες και μυΐτιδες, γυναικολογικές παθήσεις, διαταραχές των ενδοκρινών αδένων, ορισμένες περιπτώσεις ανωμαλιών του κυκλοφορικού συστήματος, διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος, δερματικές παθήσεις.
Λουτρά Καϊάφα
 Τα λουτρά Καϊάφα βρίσκονται στο νότιο μέρος του νομού Ηλείας, ΝΑ του Πύργου, στους πρόποδες του όρους Λάπιθα, στην ομώνυμη λίμνη Καϊάφα. Οδικά φτάνετε σε τρεις ώρες. Είναι το μέρος όπου ο μύθος θέλει τον κένταυρο Νέσσο να ξέπλυνε την πληγή που του προκλήθηκε μετά από χτύπημα βέλους από τον Ηρακλή. Δίπλα ακριβώς στα λουτρά υπάρχει μία υπαίθρια μικρή λιμνούλα, η οποία κάθε απόγευμα είναι δωρεάν για το κοινό. Στη χερσαία έκταση, στην απέναντι πλευρά της λίμνης, βρίσκονται το μεγάλο και μικρό Σπήλαιο των Ανυγρίδων Νυμφών, που αποτελούν τις ιαματικές πηγές της ιδιοκτησίας, με νερά κατάλληλα για λουτροθεραπεία και τα οποία έχουν διαμορφωθεί σε υδροθεραπευτήριο.
 Ενδείκνυνται για αρθροπάθειες, δερματικές και γυναικολογικές παθήσεις, σε χολολιθιάσεις και ηπατίτιδες, σε παθήσεις του γαστρεντερικού συστήματος, σε υποτονικές δυσπεψίες και σε ατονικές δυσκοιλιότητες από χολική ανεπάρκεια. Σε απόσταση 200 μ. περίπου, βρίσκεται η ιαματική πηγή του Γερανιού, με νερό ιδανικό για ποσιθεραπεία. Στα λουτρά του Γερανίου, οι καρδιοπαθείς ανταμώνουν στα χαλκοπράσινα νερά μιας μικρότερης σπηλιάς με 32 βαθμούς Κελσίου, αφού η καρδιά τους δεν αντέχει μεγαλύτερη θερμοκρασία.  Σε ένα μικρότερο ακόμη σπήλαιο, οι πάσχοντες πίνουν κρύο θειούχο νερό. Το υδροθεραπευτήριο λουτρών Καϊάφα, που διαχειρίζονται τα Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα, αποτελείται από δύο δεξαμενές μέσα σε φυσική σπηλιά και 20 λουτήρες. Ξενοδοχεία είναι κτισμένα στο νησάκι της λίμνης, μια επιμήκη λωρίδα μήκους 1.300 μ. και πλάτους περίπου 100 μ. που επικοινωνεί με την ξηρά μέσω στενής γέφυρας. Στο νησάκι υπάρχουν ακόμη υπαίθριες ξύλινες εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν τις αθλητικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στη λίμνη. Η μεταφορά από τα ξενοδοχεία προς το υδροθεραπευτήριο γίνεται με μικρό πλοιάριο.
Λουτρά Κυλλήνης
 Τα λουτρά Κυλλήνης, γνωστά και ως Λίτζι, που απέχουν από την Κυλλήνη 9 χλμ., είναι μια δασώδης περιοχή με καταπληκτική ομορφιά, που διακόπτεται από μεγάλα κομμάτια καλλιεργήσιμης γης. Όσο πλησιάζουμε, όμως, στα Λουτρά Κυλλήνης, το δάσος πυκνώνει φτάνοντας μέχρι την αμμουδιά. Εκεί έχουν σχηματιστεί σπάνιες αμμοθήνες με πυκνή βλάστηση από μεγάλα αρμυρίκια, κέδρους και κρινάκια. Τα λουτρά είναι φημισμένα από την αρχαιότητα για τις ιαματικές τους πηγές, που τα νερά τους, οι αναθυμιάσεις και η λάσπη τους θεραπεύουν παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, άσθμα, χρόνιες βρογχίτιδες, πνευμονικό εμφύσημα, λαρυγγίτιδες, αρθριτικά και δερματικές παθήσεις. Υπάρχουν ερείπια από εγκαταστάσεις ρωμαϊκών λουτρών. Μια ερμηνεία είναι ότι η λέξη Λίτζι σήμαινε λουτρό στα Λατινικά. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι σημαίνει «το στόμα του Άδη», απ’ όπου έβγαιναν οι λιτζέοι, τα δαιμόνια.
Στα χρόνια της τουρκοκρατίας υπήρξε και λήσταρχος με το όνομα Λίτζης, που μάλλον πήρε το όνομά του από τους δαίμονες των πηγών. Το 1880, επί Τρικούπη, τα λουτρά παραχωρήθηκαν στον Οργανισμό Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, που προχώρησε στα πρώτα έργα εκμετάλλευσης των ιαματικών πηγών, φτιάχνοντας ξενοδοχείο και υδροθεραπευτήριο. Το 1951 παραχωρήθηκαν στον ΕΟΤ, αφού πρώτα τα εκμεταλλευόταν ιδιώτης, ο οποίος και τα είχε εγκαταλείψει. Ένα νέο υδροθεραπευτήριο έχει κατασκευαστεί, αλλά δεν έχει δοθεί ακόμα σε χρήση. Είναι ένα σύγχρονο υδροθεραπευτήριο, 40.000 τ. μ. Το μοναδικό σε λειτουργία υδροθεραπευτήριο είναι αυτό του Τρικούπη (1890), που τα τελευταία χρόνια το επισκέπτονται, κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, 5.000 άτομα. Λόγω της ιδιαιτερότητάς της, στην περιοχή αυτή, μπορεί κάποιος να συνδυάσει θαυμάσια το θεραπευτικό με το θαλάσσιο τουρισμό.
Λουτρά Λαγκαδά
 Σε απόσταση 18 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη, μπορείτε να απολαύσετε τα θερμά ιαματικά λουτρά του Λαγκαδά, που είναι κατάλληλα για αρθριτικά και ρευματικά νοσήματα, καθώς και για παθήσεις των περιφερικών νεύρων. Το 900 π.Χ. περίπου, ο βυζαντινός γιατρός Ιουστινιανός κατασκεύασε τον μαρμάρινο ομαδικό λουτήρα και άλλες εγκαταστάσεις λουτροθεραπείας στον Λαγκαδά, δίπλα στη λίμνη που πήρε το όνομα Κορώνεια, από τη μητέρα του Ασκληπιού, θεού της Ιατρικής και της Υγείας. Τα λουτρά του Λαγκαδά αποτελούν αρχαιολογικό μνημείο καθώς διαθέτουν δύο βυζαντινούς ομαδικούς λουτήρες (πλήρως ανακαινισμένους), με θερμοκρασία νερών να κυμαίνεται στους 39-41 βαθμούς Κελσίου, γεγονός που αποκαλύπτει ότι και οι πρόγονοί μας απολάμβαναν τα οφέλη των θερμών πηγών.
 Ο ένας λουτήρας είναι ο «Ιουστινιανός» (του 900 μ.Χ.) με θόλο και μαρμάρινες βρύσες και ο άλλος η «Μυγδονία» (του 1400 μ.Χ.). Υπάρχει επίσης η «Κορώνεια», ένας σύγχρονος ομαδικός λουτήρας που προσφέρεται για ιδιωτική χρήση σε παρέες και οικογένειες, 25 ατομικοί και ομαδικοί λουτήρες (μικρού μεγέθους), 23 ατομικά και ομαδικά δωμάτια υδρομασάζ, 2 εξωτερικές πισίνες, πλήρες επανδρωμένο ιατρείο, τμήματα για μασάζ και διάφορες θεραπείες και ο ομαδικός λουτήρας «Θερμία Άρτεμις», που έχει διαμορφωθεί ειδικά για θεραπεία παθήσεων. Τα νερά είναι φθοριούχα, θειονατριούχα διττανθρακικά, αλκαλικών γαιών. Τα νερά των λουτρών Λαγκαδά ενδείκνυνται ως ιαματικό μέσο για περιπτώσεις αρθρώσεων και οστών, κυκλοφορικού συστήματος, νευρικού συστήματος, ήπατος και χολής, γυναικολογικές και ρευματικές παθήσεις, καθώς και για παθήσεις πεπτικού, ουροποιητικού και κινητικού συστήματος. Σε ένα κτίριο, που ολοκληρώνεται η ανακαίνισή του, οι επισκέπτες μπορούν σ’ έναν ειδικό διαμορφωμένο χώρο να απολαύσουν τις θεραπευτικές ιδιότητες του αμμόλουτρου, με νερό που προέρχεται από τις ιαματικές πηγές. Στο κτίριο υπάρχουν επίσης σύγχρονα αποδυτήρια με ντουζιέρες, τουαλέτες και αποθηκευτικούς χώρους. Λειτουργούν επίσης εξειδικευμένο φυσιοθεραπευτήριο, πλήρες επανδρωμένο ιατρείο, δυο πισίνες Ολυμπιακών προδιαγραφών, γήπεδα τένις, μπάσκετ, βόλεϊ, ποδοσφαίρου, αναψυκτήριο, ενώ στα «συν» θεωρείται και η κοντινή απόσταση από την πόλη της Θεσσαλονίκης. Υπάρχει επίσης ξενοδοχείο, εστιατόριο, καθώς και ένας δροσερός καλοφυτευμένος κήπος.
Λουτρά Νιγρίτας
 Οι ιαματικές πηγές των Θερμών Νιγρίτας είναι πανελλήνια γνωστές και για το περίφημο μεταλλικό νερό τους. Βρίσκονται μόλις 5 χλμ. από τη Νιγρίτα και 22 χλμ. από τις Σέρρες, δίπλα στην κοινότητα Θερμών, μέσα σε χώρο του ΕΟΤ. Η αρχαία Βισαλτία εκτείνονταν μεταξύ του όρους Βερτίσκος, που ήταν το δυτικό της σύνορο και του Στρυμόνα και της λίμνης Κερκίνης, που ήταν το ανατολικό. Βρισκόταν δηλαδή στο σημερινό χώρο της Νιγρίτας και του Σοχού. Στο δημοτικό διαμέρισμα Τερπνής, ανασκαφές το 1965 έφεραν στο φως πλούσια αρχαιολογικά ευρήματα: Μακεδονικό τάφο του 4ου αιώνα π.Χ., δημόσιο κτήριο με αποθηκευτικά πιθάρια, εστίες, μυλόπετρες, συγκρότημα διπλού ληνού (πατητήρι) και πολλά νομίσματα (εποχής Αμύντα, Φιλίππου, Αλεξάνδρου κι Επιγόνων), αγγεία, όστρακα, πηνία και οστά ζώων. Το υδροθεραπευτήριο διαθέτει ξενοδοχείο δυναμικότητας 64 κλινών και πλήρεις λουτρικές εγκαταστάσεις. H υδροθεραπεία γίνεται σε ατομικούς και ομαδικούς λουτήρες, ενώ οι παθήσεις για τις οποίες ενδείκνυται, είναι ισχιαλγίες, οσφυαλγίες, σπονδυλαρθρίτιδας, ρευματοπάθειες. Οι θεραπευτικές ιδιότητες των ιαματικών πηγών είναι για αρθρίτιδες, ρευματοπάθειες, δερματοπάθειες, γυναικολογικές παθήσεις. Το νερό έχει θερμοκρασία 25-56 βαθμών Κελσίου και χαρακτηρίζεται ως υποθερμικό HCO3 - Νa - Mg - K - As - B - CO2 μεταλλικό, υποτονικό. Γίνεται και ποσιθεραπεία που ενδείκνυται ιδιαίτερα για νοσήματα του γαστρεντερικού συστήματος και για χρόνιες ρευματοπάθειες. Εκτός των πηγών, για τα λουτρά υπάρχει και πηγή πόσιμου νερού που ανήκει στην κατηγορία των αλκαλικών οξυπηγών. Το νερό αυτής της πηγής, αφού αναμιχθεί με ανθρακικό οξύ, εμφιαλώνεται στο εργοστάσιο εμφιάλωσης που βρίσκεται στην περιοχή και κυκλοφορούσε μέχρι πρόσφατα στο εμπόριο.
Λουτρά Πόζαρ
 Τα Λουτρά Πόζαρ (Λουτρακίου) βρίσκονται στην επαρχία Αλμωπίας, 13 χμ. ΒΔ της Αριδαίας, στο νομό Πέλλας. Απλώνονται στους πρόποδες του όρους Βόρας (πιο γνωστό με το όνομα Καϊμακτσαλάν), λίγα χλμ. από τα Ελληνοσκοπιανά σύνορα. Η περιοχή είναι χτισμένη στις όχθες του Θερμοπόταμου που διασχίζει την περιοχή με την οργιώδη βλάστηση. Τα ιαματικά, θερμά νερά, με σταθερή θερμοκρασία 37οC, αναβλύζουν εδώ και χιλιάδες χρόνια από τις πηγές σε υψόμετρο 360 -390 μ., όπου δημιουργούν ένα εντυπωσιακό τοπίο βουνού και δάσους. Οι πηγές δημιουργούνται από το νερό της βροχής που εισχωρεί στο έδαφος και φτάνει σε μεγάλο βάθος, όπου θερμαίνεται, ανεβαίνει ψηλότερα και στην πορεία του εμπλουτίζεται με μέταλλα και άλλα συστατικά.
 Τα νερά αυτά έχουν ευεργετικές ιδιότητες, ιαματικές για παθήσεις του κυκλοφορικού και του αναπνευστικού συστήματος, ρευματοπάθειες, γυναικολογικές και δερματικές παθήσεις, παθήσεις ήπατος, νεφρών, χολής, πεπτικού και ουροποιητικού συστήματος  αλλά κυρίως οι ιδιότητές του είναι πολύ χαλαρωτικές. Επισκέπτες καταφθάνουν στα Λουτρά από κάθε γωνιά της Ελλάδας είτε για να δεχθούν τις ευεργετικές ιδιότητες των ιαματικών νερών (θεραπευτικών - χαλαρωτικών), είτε για να αποδράσουν στα πανέμορφα βουνά με τις σπηλιές, είτε και τα δύο. Λειτουργούν όλο το χρόνο και αποτελούνται από δυο ομαδικές πισίνες, δυο χαμάμ, έξι ατομικές πισίνες, μια φυσική πισίνα με καταρράκτες και μια εξωτερική με ιαματικό νερό. Οι εγκαταστάσεις του συγκροτήματος είναι οργανωμένες σε μια μικρή λουτρόπολη με πισίνες, τμήμα μασάζ, αποδυτήρια, εστιατόρια, καφετερία, προσφέροντας κάθε δυνατή εξυπηρέτηση στον λουόμενο. Στα λουτρά λειτουργούν φυσιογραφικό, λαογραφικό μουσείο, ενώ υπάρχουν δωμάτια για διαμονή, καθώς και υπαίθριοι πάγκοι με τοπικά προϊόντα. Σήμερα, βρίσκονται σε εξέλιξη έργα τα οποία αξιοποιούν την ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και τα αξιοθέατα της περιοχής όπως: Το φαράγγι των Λουτρών και τη γύρω ορεινή περιοχή, που προσφέρεται για περιπάτους, ορειβασία ή εκδρομές, καθώς και το σπηλαιολογικό πάρκο των Λουτρών.
Λουτρά Πολιχνίτου
 Οι θερμές πήγες του Πολιχνίτου ήταν σε χρήση από την τουρκοκρατία. Τα πρώτα κτίσματα πίσω από τα Λουτρά κατασκευάστηκαν το 1892 από έναν ιδιώτη γιατρό. Μετά την απελευθέρωση τα λουτρά τα πήρε ο δήμος Πολιχνίτου και από το 1953 κατασκεύασε τη δεύτερη δεξαμενή που σήμερα λειτουργεί σαν πισίνα γυναικών. Τα λουτρά διαθέτουν δύο ομαδικούς και δύο ατομικούς λουτήρες, δύο χώρους χαλάρωσης και τμήμα μασάζ. Τα νερά, στην έξοδο του Πολιχνίτου προς Βατερά, στις εγκαταστάσεις των θερμοπηγών, αναβλύζουν από πολλές πηγές, μέσα από ηφαιστειογενή πρωτογενή και δευτερογενή πορώδη πετρώματα. Η θερμοκρασία τους είναι μεταξύ 67 και 92 βαθμών Κελσίου (η θερμοκρασία στους λουτήρες είναι μεταξύ 42 και 44 βαθμούς Κελσίου) και θεωρούνται από τις πιο θερμές πηγές στην Ευρώπη. Με Βάση τη φυσικοχημική τους σύσταση, τα ιαματικά νερά Πολιχνίτου κατατάσσονται στην ομάδα των χλωρονατριούχων πηγών και θεωρούνται εφάμιλλες του Βισμπάντεν της Γερμανίας.
 Το νερό είναι διαυγές, άοσμο και εμπλουτισμένο με φυσική ραδόνιο ακτινοβολία 15–25 μονάδες MACHE με οξυανθρακικά χλωριούχα και θειικά άλατα ασβεστίου, νατρίου με ελεύθερο διοξείδιο του άνθρακα, με ενώσεις σιδήρου, μαγνησίου, μαγγανίου, οξυγόνο και ίχνη ιωδίου, βρώμιου. Πέρα από τις χαλαρωτικές τους ιδιότητες, τα ιαματικά νερά του Πολίχνιτου είναι κατάλληλα για χρόνιες μορφές ρευματοπαθειών, αρθροπάθειες (χρόνιες εκφυλιστικές και παραμορφωτικές), ριζονευρίτιδες, χρόνιες σπονδυλαρθρίτιδες, οσφυαλγίες, δυσμορφίες και μετατραυματικές κακώσεις του σκελετικού συστήματος. Λόγω μάλιστα της ευεργετικής επίδρασης του θερμικού ερεθίσματος (θερμοκρασία νερών) και της άνωσης του σώματος του λουόμενου (ελάττωση σωματικού βάρους με καλύτερη κίνηση «σχεδόν χωρίς» πόνο), επιτυγχάνεται η χημικό-οσμωτική επίδραση των αλάτων και κυρίως του θείου (εμποδίζει τη δράση της υαλουρονιδάσης) η οποία καταστρέφει τα οστά και τις αρθρικές αστεοχονδρικές επιφάνειες). Τα ιαματικά νερά βοηθούν επίσης στην αντιμετώπιση χρόνιων παθήσεων γυναικολογικού κύκλου, όπως φλεγμονώδεις παθήσεις γυναικολογικής προέλευσης, δυσλειτουργία σαλπίγγων – δυσμηνόρροια, γυναικεία στείρωση. Ο κύκλος των θεραπευτικών ιδιοτήτων ωστόσο, δεν κλείνει εδώ, αλλά επεκτείνεται σε ενδοκρινολογικές δυσλειτουργίες (λόγω αναζωογονητικής δράσης του ραδόνιου), στα περιφερειακά αγγεία που σχετίζονται με την κυκλοφοριακή ανεπάρκεια, στην ουρική αρθρίτιδα, σε δευτεροπαθείς δερματικές παθήσεις, εξωπνευμονική φυματίωση, σε χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους του ανώτερου αναπνευστικού και στην γαστρίτιδα κυρίως δυσπεψία, η οποία μπορεί να είναι υποχλωριδριακή με υποτονία και γαστρική ατονία.
Λουτρά Σιδηροκάστρου
 Σε απόσταση 20 χλμ. από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, στο νομό Σερρών, βρίσκεται το Σιδηρόκαστρο ή Δεμίρ Ισάρ (Σιδερένιο Κάστρο), με πληθυσμό 11.000 κατοίκους, που πήρε το όνομά του από το ιστορικό κάστρο της πόλης. Βόρεια από την πόλη, στο 6ο χλμ. της εθνικής οδού Σιδηροκάστρου-Προμαχώνα, βρίσκεται η Δημοτική Επιχείρηση των Λουτρών Σιδηροκάστρου με δύο ξενοδοχεία, συνολικής δυναμικότητας 200 κλινών, που συμμετέχουν σε προγράμματα ιαματικού τουρισμού. Από την πευκόφυτη βουνοπλαγιά, αγναντεύουν το όρος Μπέλλες και τον ποταμό Στρυμόνα. Χτισμένα πάνω στην πηγή, τα λουτρά είναι από τα πολυτελέστερα της Ελλάδος. Λειτουργούν όλο το χρόνο, δέχονται επισκέπτες από ολόκληρη την Ελλάδα και προσφέρουν κορυφαίας ποιότητας υπηρεσίες, σε άτομα κάθε ηλικίας.
 Οι ιαματικές αυτές πηγές ήταν γνωστές από τα βυζαντινά χρόνια. Επί τουρκοκρατίας ήταν σε χρήση και τις αναφέρει ο περιηγητής Εβλιά Τσελεμπί, που πέρασε από εκεί το 1667. Το 1886 αναφέρονται στο «ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ», του Νικολάου Σχοινά. Από το 1929 έως το 1982 λειτούργησαν από την εταιρεία Μπουκουβάλα. Το 1983 παραχωρήθηκαν στο Δήμο Σιδηροκάστρου για 50 χρόνια. Το 1989 έγινε η σύσταση της Δημοτικής Επιχείρησης Λουτρών Σιδηροκάστρου. Τα λουτρά διαθέτουν ανακαινισμένο υδροθεραπευτήριο με έναν παραδοσιακό ομαδικό λουτήρα τύπου χαμάμ, που ανακαινίσθηκε πρόσφατα (επένδυση όλου του χώρου με γυάλινη ψηφίδα vitro). Η θερμοκρασία του νερού είναι σταθερή στους 40 βαθμούς Κελσίου. Διαθέτουν επίσης 3 πισίνες SPA FORM με ομαδικά υδρομασάζ και αερομασάζ (θερμοκρασία ελεγχόμενη). Τέλος, 15 σύγχρονες ατομικές μπανιέρες (ελεγχόμενη θερμοκρασία), καθώς και ιατρείο πλήρως εξοπλισμένο. Στον ίδιο χώρο λειτουργεί και το τμήμα μασάζ (χαλαρωτικά μασάζ σώματος και προσώπου, αρωματοθεραπεία, φρουτοθεραπεία, λασποθεραπεία και το γνωστό scentao με ηφαιστιογενείς πέτρες. Η πηγή είναι υπέρθερμη αλκαλική και των αλκαλικών γαιών οξυανθρακική (Na - Ca - K - HCO3 F – B) με μεταλλικό υποτονικό νερό. Τα ιαματικά θερμομεταλλικά νερά προτείνονται σαν μέσο θεραπείας για παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, ρευματοειδή αρθρίτιδα, σπονδυλαρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα, παραμορφωτική αρθρίτιδα, δισκοπάθεια, μυΐτιδα - μυαλγία, τενοντίτιδα, ισχιαλγία, οσφυαλγία, παλαιά κατάγματα, αυχενικό σύνδρομο και ορισμένες γυναικολογικές παθήσεις. Τα λουτρά Σιδηροκάστρου λειτουργούν όλο το χρόνο και δέχονται επισκέπτες από ολόκληρη την Ελλάδα.
Λουτρά Σμοκόβου
 Οι ιαματικές πηγές Σμοκόβου βρίσκονται 35 χλμ. ΝΔ της πόλης της Καρδίτσας, στον οδικό άξονα Καρδίτσας-Καρπενησίου, στον ορεινό όγκο των νοτίων Αγράφων και σε υψόμετρο 400μ. Από την Αθήνα απέχει 290 χλμ. και από τη Θεσσαλονίκη 256 χλμ. Αν και οι θεραπευτικές ιδιότητες των πηγών που αναβλύζουν κοντά στην περιοχή ήταν γνωστές ήδη από την αρχαιότητα, η ανάδειξη και η συστηματική εκμετάλλευσή τους ξεκίνησε το 1662 από δυο εύπορους Σμοκοβίτες εμπόρους που διατηρούσαν σημαντικές εμπορικές δραστηριότητες στις παραδουνάβιες περιοχές. Ο Φράγγος και Μόσχος Στραβοένογλου έστησαν εδώ τους πρώτους μόνιμους λουτήρες. Με την πάροδο του χρόνου τα λουτρά έγιναν γνωστά σε όλη την Ελλάδα για τις ευεργετικές και θεραπευτικές ιδιότητες των θειούχων και αλκαλικών νερών τους. Από τους πιο διάσημους επισκέπτες της εποχής ήταν ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων και ο Μαχμούτ Πασάς. Μάλιστα δύο από τις ιαματικές πηγές φέρουν τα ονόματά τους.
 Το 1882, τη διαχείρισή τους αναλαμβάνει το ελληνικό κράτος. Η διάνοιξη του δρόμου Καρδίτσας-Σμοκόβου γίνεται στις αρχές του 20ού αιώνα, οπότε αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα ξενοδοχεία, ενώ το 1923 κτίστηκε το πρωτοποριακό για την εποχή υδροθεραπευτήριο. Από τον Ιούνιο του 2009 ξεκίνησε τη λειτουργία του στα λουτρά το νέο σύγχρονο συγκρότημα SPA που, σε συνδυασμό με τις ευεργετικές και θεραπευτικές ιδιότητες των ιαματικών πηγών, προσφέρει στους επισκέπτες του χαλάρωση, αναζωογόνηση και ευεξία. Το νέο, άριστα οργανωμένο συγκρότημα διαθέτει πισίνα, ένα πλήρως εξοπλισμένο γυμναστήριο, δυο κλασικές και δυο διαθερμικές σάουνες, δυο αίθουσες χαμάμ και δυο αίθουσες χαλαρωτικού μασάζ. Επίσης, στο σύγχρονο κέντρο υδροθεραπείας ο επισκέπτης θα βρει ατομικούς λουτήρες με υδρομασάζ, αίθουσα ατομικών εισπνοών και αίθουσα ρινοπλύσεων. Τα ευεργετικά συστατικά του νερού τους θεραπεύουν μια μεγάλη γκάμα παθήσεων, με πρώτες τις ρευματοπάθειες και τις παθήσεις των αναπνευστικών οδών. Η πιο θερμή πηγή ανέρχεται στους 41,6 βαθμούς Κελσίου, ενώ η μέση θερμοκρασία του νερού, από το 1662, είναι 40,2 βαθμοί. Το νερό συγκεντρώνεται σε μια δεξαμενή από όπου με θερμομονωτικούς σωλήνες μεταφέρεται στο υδροθεραπευτήριο για το λούσιμο, το τμήμα εισπνοών, ρινοπλύσεων και το ομαδικό χαμάμ. Κάθε μπανιέρα διαθέτει υδρομασάζ και ρυθμιστή θερμοκρασίας για να αντιστοιχεί στη θερμοκρασία που συστήνει ο γιατρός. Με μία γεώτρηση λαμβάνεται κρύο νερό 18 βαθμών Κελσίου της ίδιας σύστασης, που αναμιγνύεται με το ζεστό.
Λουτρά Υπάτης
 Τα Λουτρά Υπάτης είναι μια ιστορική λουτρόπολη, γοητευτική και πραγματικά πνιγμένη στο πράσινο όλον το χρόνο. Μια γωνιά που θυμίζει ελβετικό τοπίο και ξεκουράζει σωματικά και πνευματικά τον ταξιδιώτη. Οι ιαματικές πηγές και οι σύγχρονες εγκαταστάσεις του υδροθεραπευτηρίου των λουτρών Υπάτης βρίσκονται μέσα σε ένα πανέμορφο πάρκο, μοναδικό στην περιοχή αλλά και στην Ελλάδα, έκτασης 90 περίπου στρεμμάτων, που αποτελεί χώρο ανάπαυσης, αναψυχής, γαλήνης και ηρεμίας. Μια σύγχρονη λουτρόπολη, χτισμένη στους πρόποδες της Οίτης, με ήπιο και ξηρό κλίμα κάθε χρόνο, τους καλοκαιρινούς μήνες δέχεται ένα μεγάλο αριθμό επισκεπτών από την Ελλάδα και όλο τον κόσμο, που έρχονται να δεχθούν τις θεραπευτικές ιδιότητες των ιαματικών πηγών της που αναβλύζουν από τον 4ο περίπου π.Χ. αιώνα. Η πηγή της Υπάτης αναβλύζει από βάθος 18 μ., μέσα σε μια κατάφυτη περιοχή της πεδιάδας του Σπερχειού. Η φυσικοχημική σύσταση των ιαματικών πηγών της είναι μοναδική στην Ελλάδα και έχει κάποια συγγένεια με τα Λουτρά Royat της Γαλλίας και Nauheim της Γερμανίας. Είναι μια υδροθειοχλωριο-νατριούχος και αλκαλικών γαιών οξυπηγή, με θερμοκρασία 33,5 βαθμών Κελσίου.
 Μοναδική στον κόσμο, ιδανική για παθήσεις του κυκλοφορικού, υπέρταση, χρόνιες παθήσεις του νευρικού συστήματος, ρευματοπάθειες, αρθροπάθειες, ημικρανίες, μετατραυματικές καταστάσεις, παθήσεις και σύνδρομα αγγείων, ανεπάρκεια στεφανιαίων αρτηριών καρδιάς, ενδαρτηρίτιδα κάτω άκρων, φλεβίτιδες, παθήσεις καρδιάς, διαταραχή νευρικού συστήματος, ταχυκαρδίες, αρρυθμίες, παθήσεις δέρματος, έκζεμα, δερματίτιδα, διαταραχή περιφερειακών νεύρων και μυών, παραλύσεις και ατροφίες μυών. Από άποψη θερμοκρασίας, τα νερά κατατάσσονται μεταξύ των ισόθερμων και ομοιόθερμων, δηλαδή έχουν θερμοκρασία παραπλήσια του ανθρώπινου σώματος. Έτσι επισκέπτες που αντιμετωπίζουν προβλήματα με καρδιοπάθειες και υπέρταση μπορούν άφοβα να δεχθούν τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Για ό,τι χρειαστείτε, τα λουτρά Υπάτης διαθέτουν παντοπωλεία και περίπτερα, ενώ κάθε πρωί στη γραφική παραδοσιακή λαϊκή αγορά μπορείτε να βρείτε φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Ακόμη μπορείτε να δοκιμάσετε την τοπική κουζίνα σε κάποια από τα εστιατόρια και ταβέρνες που βρίσκονται στα λουτρά Υπάτης και τα τριγύρω χωριά, να προμηθευτείτε τοπικά γλυκά (κουραμπιέδες κ.α.) και τα φημισμένα σε όλη την Ελλάδα ζυμαρικά στα ζαχαροπλαστεία της περιοχής, και να απολαύσει τον καφέ ή το ποτό του σε ένα από τα καφέ-μπαρ που διαθέτει η περιοχή. 

Στο ΕΜΣΤ η κληρονομιά της Χρύσας




πηγή Έντυπη Έκδοση 

Ανοιξε, προ ημερών, η διαθήκη της διάσημης Ελληνίδας γλύπτριας
Με ένα σημαντικό κληροδότημα, που περιλαμβάνει μνημειακά έργα τέχνης, χρήματα και ένα ακίνητο, προικίζει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης η διεθνής Ελληνίδα γλύπτρια Chryssa (Χρύσα Βαρδέα), που «έφυγε», σε ηλικία 80 ετών, στις 23 Δεκεμβρίου του 2013. Το ΕΜΣΤ είναι ο βασικός κληρονόμος της σύμφωνα με τη διαθήκη της, που άνοιξε προ ημερών.
Η εισηγήτρια του αμερικανικού μινιμαλισμού φρόντισε να εμπλουτίσουν τις συλλογές του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης έξι από τα ιστορικά έργα της συλλογής «Cityscapes» (Τοπία Πόλεων), δημιουργίες τρισδιάστατες και επιτοίχιες, φτιαγμένες από φώτα νέον και το αλουμίνιο με το οποίο κατασκευάζονται τα αεροσκάφη. Θεωρούνται από τα έργα που συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας της σύγχρονης τέχνης και έχουν παρουσιαστεί είτε σε ατομικές είτε σε ομαδικές εκθέσεις στα μεγάλα μουσεία της Αμερικής. Θα καταλήξουν στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης από το διαμέρισμά της στην Κηφισιά, όπου βρίσκονται και διεμένε μετά το μόνιμο επαναπατρισμό της στην Ελλάδα, έπειτα από περίπου μισό αιώνα παραμονής στις ΗΠΑ.

Δεν είναι τα μοναδικά έργα του γενναιόδωρου κληροδοτήματος. Στο ΕΜΣΤ δωρίζει επίσης «όλα τα σχέδια, τις μεταξοτυπίες, τις μακέτες, τα ζωγραφικά έργα και γενικά όλα τα εικαστικά έργα που θα βρεθούν στην κατοχή μου κατά το χρόνο του θανάτου μου καθώς και όλο το αρχείο μου (έγγραφα κ.λπ.), με την ευχή να φυλαχθούν, να προβληθούν και να μελετηθούν», έγραφε. 
Σύμφωνα με τη διαθήκη, που έχει γραφτεί πριν από 5 χρόνια και δεν είναι χειρόγραφη, η Chryssa αφήνει στο ΕΜΣΤ το 50% των χρημάτων και χρεογράφων της καθώς και ένα διαμέρισμα. Εχει ενδιαφέρον το ότι εκφράζει ρητά την επιθυμία οτιδήποτε άλλο βρεθεί, πέρα από όσα καταγράφει στη διαθήκη της, να αποδοθεί στο ΕΜΣΤ. 
Από την κληρονομιά τα έργα της σημαντικότερης και διασημότερης Ελληνίδας εικαστικού αναμένεται να αξιοποιηθούν κατά τα πολυαναμενόμενα εγκαίνια του ανακατασκευασμένου κτηρίου του ΕΜΣΤ στο Φιξ. Οπως η ίδια η γλύπτρια είχε δηλώσει σε συνέντευξή της στην «Ε», η διευθύντρια του ΕΜΣΤ Αννα Καφέτση σχεδίαζε να πραγματοποιήσει αναδρομική έκθεση έργων της. Τώρα υπάρχει και η «μαγιά». 
Στον ελληνικό δημόσιο χώρο συναντά κανείς καθημερινά δυο σημαντικά έργα της, την εμβληματική «Κλυταιμνήστρα» (1967), που δεσπόζει στο προαύλιο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και τη Mott Street, δημιουργία επηρεασμένη από την Chinatown του Μανχάταν η οποία από το 2004 βρίσκεται στο σταθμό του Μετρό «Ευαγγελισμός». 
Κάποια έργα της είχε ήδη, ούσα εν ζωή, δωρίσει στο ΕΜΣΤ αλλά και στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Περισσότερες από 120 συνθέσεις της βρίσκονται σε όλα τα αμερικανικά μουσεία. 
Μια μικρή, αλλά χαρακτηριστική γεύση απ' την πολυσχιδή δημιουργία της θα δίνεται από την Πέμπτη στις Kalafayan Galleries στο Κολωνάκι στον εικαστικό διάλογο «Chryssa και Χρύσα», τη συνάντηση της Chryssa με τη Χρύσα Ρωμανού, που εντάσσεται στο πλαίσιο των ετήσιων αφιερωμάτων σε Ελληνες καλλιτέχνες της μεταπολεμικής περιόδου.

Τρίτη 1 Απριλίου 2014

Κατερίνα Γιάννακα: TopWoman η πρώτη νικήτρια του Πανελλήνιου Διαγωνισμού Κεραμικής - Η Λαρισαία δημιουργός μιλάει για τις δύο λατρείες της, την Αίγινα και τη φύση‏!


αναδημοσίευση από www.eirinika.gr
Αγάπησε την τέχνη από γεννησιμιού της. Έτσι τουλάχιστον υποστηρίζει, θεωρώντας ότι η καλλιτεχνική τάση βγήκε από μέσα της αυθόρμητα, από τότε που θυμάται τον εαυτό της. «Δεν υπάρχει κάποια νοητική διαδικασία, δεν «προκύπτει» από κάπου, ή το έχεις ή δεν το έχεις» αναφέρει η Κατερίνα Γιάννακα. «Η μητέρα μου με πήγαινε σε μουσεία, θεωρώντας ότι η τέχνη βοηθάει τον άνθρωπο, αλλά η αγάπη μου για την τέχνη δεν προέκυψε επειδή πήγα στα μουσεία. Αυτό είναι μέσα σου και όταν συνειδητοποιείς ότι είναι πολύ έντονο, αρχίζεις πια να το καλλιεργείς ενσυνείδητα. Δεν πηγαίνεις σε άλλη σχολή, αλλά στην Καλών Τεχνών. Τέχνη σημαίνει τρόπος ζωής για μένα, ζω μέσα σε αυτήν από μικρό παιδάκι».

http://www.aeginanews.gr/wp-content/uploads/2012/08/katerina_giannaka.jpg

Οπότε για την Κατερίνα ήταν μονόδρομος το να περάσει στην Καλών Τεχνών και να σπουδάσει ζωγραφική, σκηνογραφία, ενδυματολογία και ψηφιδωτό, με μεγάλους δασκάλους, όπως ο Γιάννης Μόραλης και ο Νίκος Νικολάου. Συνέχισε τις σπουδές της στη Ραβένα της Ιταλίας, έκανε πολλά ταξίδια σε διάφορα μέρη του κόσμου και επέλεξε να ζήσει στην Αίγινα εδώ και είκοσι πέντε χρόνια. Μάλιστα με το Γάλλο σύζυγό της, ο οποίος ερωτεύτηκε την Αίγινα με την πρώτη ματιά, εγκαταστάθηκαν σε μια εβδομάδα από την απόφασή τους στο νησί που γνώρισε η Κατερίνα αρχικά ως αγαπημένο θέρετρο των δασκάλων της και στη συνέχεια το λάτρεψε ως μόνιμο τόπο ζωής, αναφέρει το People.



«Η Αίγινα ήταν πολύ συνειδητή επιλογή, μου άρεσε πάρα πολύ ως τόπος, μου έγινε έρωτας» αναφέρει. «Λατρεύω τη θάλασσα, αγαπάω τρομερά τη φύση, δεν μπορώ να ζήσω σε πόλη. Ακόμη και τότε που ζούσα στην Αθήνα, το χάρηκα για κάποια χρόνια, αλλά ήξερα ότι θα φύγω. Από πάντα, από τη Λάρισα, όπου γεννήθηκα, από πολύ μικρή, ήθελα χωριό, ήθελα τη ζωή μέσα στη φύση. Είμαι αναχωρήτρια. (γέλια) Είμαι ευτυχής που το ανακάλυψα πολύ γρήγορα και πολύ χαρούμενη που ζω σε έναν τέτοιο χώρο».

http://www.saronicmagazine.com/wp-content/uploads/2012/08/DSC_0155-628x420.jpg

Εδώ, στο νησί, σε έναν κήπο-δάσος από δέντρα και φυτά, όπου κυκλοφορούν πολλά ζωάκια, γάτες, σκυλιά και πουλιά, η Κατερίνα έχτισε το «κάστρο» της, που αγναντεύει απαραιτήτως τη θάλασσα («δεν θα γινόταν να μην τη βλέπω!»), το σπίτι και το εργαστήριό της. Δύο ξεχωριστούς χώρους για να μπορεί να διαχωρίζει τις λειτουργίες και να συγκεντρώνεται απολύτως όταν ανοίγει την πόρτα του εργαστηρίου – συνήθως από την ώρα που θα ξυπνήσει μέχρις ότου... την οδηγήσει το υλικό της. Πολυτάλαντη και δημιουργική, με πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στο ενεργητικό της, ασχολείται τόσο με τη ζωγραφική όσο και με την κεραμική αλλά και το πλέξιμο – οποιοδήποτε υλικό πιάσει στα χέρια της μπορεί να γίνει πηγή για έμπνευση. Είτε πρόκειται για μπογιές είτε για πηλό ή μαλλιά και κλωστές. «Όταν αισθάνομαι την ανάγκη να διηγηθώ τα συναισθήματά μου, χρησιμοποιώ τη ζωγραφική» εξηγεί. «Όταν θέλω να παίξω και να χαρώ, να αισθανθώ παιδί, χρησιμοποιώ την κεραμική. Το πλεκτό είναι για να μην έχω καθόλου ελεύθερο χρόνο!». (γέλια)

Και μπορεί να μη σπούδασε γλυπτική, μια τέχνη σχετική με την κεραμική, «γιατί με έπεισαν οι δάσκαλοί μου να σπουδάσω ζωγραφική», όπως αναφέρει, «κάτι για το οποίο δεν μετάνιωσα ποτέ, αλλά προφανώς “δούλευε” μέσα μου όλα αυτά τα χρόνια και να που ξεπήδησε η κεραμική από όλα αυτά. Είμαι τελείως αυτοδίδακτη!».

Η Κατερίνα δεν δημιουργεί τα έργα της ποτέ με προσχέδια, είτε πρόκειται για τους πίνακές της, με ανθρωποκεντρικά κυρίως θέματα, είτε για την κεραμική ή την πλεκτική. «Είναι πράγματα που βγάζει η Κατερίνα» θα σχολιάσει. «Βγαίνουν μέσα από το μυαλό μου, από την καρδιά μου, χρησιμοποιώντας κάθε φορά άλλο υλικό. Με παίδεμα, αλλά βγαίνει κάποια στιγμή. Δεν υπάρχει έμπνευση, δεν υπάρχει επιφοίτηση! Πας στο εργαστήρι σου και “μιλάς” με το υλικό. Δουλεύοντας έρχεται η όρεξη – μέσα από τη δουλειά σού έρχονται οι ιδέες για να προχωρήσεις παρακάτω, δεν κατεβαίνουν από τον ουρανό. Όταν δουλεύεις πολύ, έρχονται και οι δημιουργικές σκέψεις, μπαίνεις σε δημιουργική διαδικασία και το ένα φέρνει το άλλο».
Χρώματα αγαπημένα δεν έχει η Κατερίνα – «όταν μπουν στη σωστή θέση, είναι όλα όμορφα». Από υλικά λατρεύει το λάδι και τον πηλό. «Το λάδι είναι ένα φοβερό αλλά και πάρα πολύ δύσκολο υλικό. Όταν, όμως, μάθεις την τεχνική του, μπορείς να κάνεις τα πάντα, ό,τι σου περάσει από το μυαλό, να καλύψει και τις πιο τρελές προσδοκίες σου. Και με τον πηλό μπορείς να κάνεις πραγματικά ό,τι θέλεις, γιατί είναι φοβερά εύπλαστο υλικό. Επιπλέον, ο πηλός είναι ιαματικός όχι μόνο για το δέρμα αλλά και για την ψυχή!».

Και χάρη στα ιδιαίτερα κεραμικά της, μοναδικά γλυπτά-έργα τέχνης με φυτικά κυρίως θέματα, εμπνευσμένα από τον κήπο της, και συγχρόνως απολύτως χρηστικά (βάζα, πιάτα, φρουτιέρες, σαλατιέρες κ.ο.κ.), η Κατερίνα Γιάννακα κατέκτησε πριν από λίγους μήνες το πρώτο βραβείο στον 51ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Κεραμικής. Πρόκειται για έναν από τους μακροβιότερους εικαστικούς θεσμούς, ένα σημαντικό πολιτισμικό γεγονός σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, που διοργανώνεται από την Πανελλήνια Ένωση Κεραμιστών και Αγγειοπλαστών υπό την αιγίδα και τη χορηγία του Δήμου Αμαρουσίου και τη συνεργασία του Συνεταιρισμού Αγγειοπλαστών και Κεραμιστών Αμαρουσίου. Ένα βραβείο που τη γέμισε με «πολλή χαρά, γιατί αναγνωρίστηκε μια δουλειά που κάνω από την καρδιά μου», όπως αναφέρει.

Αυτό τον καιρό η Κατερίνα ετοιμάζει μια νέα συλλογή κεραμικών αντικειμένων για την ατομική έκθεσή της στην γκαλερί Eleni Marneri τον Απρίλιο – χειροποίητα ζωγραφιστά, μοναδικά, αλλά και χρηστικά. Όσο για το τι ονειρεύεται; «Θα ήθελα απλώς να είμαστε όλοι καλά, όχι μόνο στην υγεία μας, αλλά να είμαστε καλά μεταξύ μας. Το μεγάλο μου όνειρο είναι να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι τα πράγματα που χάνουν και να επιστρέψουν, π.χ., στη φύση». Όπως επέλεξε να κάνει εκείνη, ζώντας σε ένα περιβάλλον όπου φυτά, ζώα, άνθρωποι ζουν αρμονικά. «Θεωρώ ότι είμαστε μια αλυσίδα και έφτιαξα έναν κόσμο ώστε αυτό να το βιώνω κάθε στιγμή, δηλαδή να μη σπάει αυτή η αλυσίδα». 

Οταν ανοίγει μια νέα αίθουσα τέχνης, η Αθήνα δυναμώνει

πηγή http://www.kathimerini.gr/

ΝΙΚΗ ΠΑΠΑΔΑΚΗ*
Η είσοδος στη νέα αίθουσα τέχνης «ena», που εγκαινιάστηκε πρόσφατα στην καρδιά της Αθήνας, στην οδό Βαλαωρίτου 9γ.
Μια νέα γκαλερί στην καρδιάτης Αθήνας, η ena αίθουσα τέχνης, δεύτερη αίθουσα των kaplanon.galleries, έκανε τα εγκαίνια της πρώτης της έκθεσης με τίτλο «δείγμα γραφής» στις 18/3/2014.

Οταν τα φώτα των εγκαινίων της πρώτης έκθεσης έσβησαν, συνειδητοποίησα ότι η ερώτηση που μου απευθύνθηκε περισσότερο από κάθε άλλη ήταν, πόση τόλμη χρειάστηκε για να επιχειρήσω την έναρξη λειτουργίας μιας δεύτερης γκαλερί, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και στο συγκεκριμένο σημείο της Αθήνας.

Τόλμη χρειάστηκε οπωσδήποτε, ίσως περισσότερη τώρα από όση διέθετα το 2007, όταν επιχείρησα τη λειτουργία της Αίθουσας Τέχνης «Καπλανών 5», στη διασταύρωση του ομώνυμου πεζόδρομου με την πολύπαθη οδό Μασσαλίας, αλλά δεν ήταν αυτό το κυρίαρχο συστατικό: Νοιάζομαι και αγαπώ την Αθήνα. Η μάχη για την αναμόρφωσή της, που έχει εντατικοποιηθεί τα τελευταία χρόνια με ποικίλες δράσεις και με πολλαπλούς στόχους και αποδέκτες, δεν με αφήνει αδιάφορη, αφού η Αθήνα είναι η πόλη που ζω και εργάζομαι και που έχω επιλέξει ως το δικό μου τελάρο –για να μιλήσω με όρους εικαστικούς– της προσωπικής, οικογενειακής και επαγγελματικής μου εξέλιξης και προοπτικής.

Και, όπως συμβαίνει με κάθε έργο τέχνης, το ίδιο πιστεύω ότι ισχύει και για κάθε εγχείρημα: όση περισσότερη δουλειά έχει γίνει πάνω σ’ αυτό, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχει να αντέξει στον χρόνο, στις κοινωνικές μεταβολές και στις συνθήκες που αυτές διαμορφώνουν.

Το βέβαιον είναι ότι η μεταμόρφωση της Αθήνας δεν θα γίνει από τη μια στιγμή ούτε από τη μια μέρα στην άλλη. Απαιτεί αγάπη, σεβασμό και ενθουσιασμό στην ίδια ακριβώς αναλογία που χρειάζεται ο σωστός σχεδιασμός, η πολιτική βούληση και η εξασφάλιση και διαχείριση των απαιτούμενων οικονομικών πόρων. Αλλά αυτά είναι γνωστά και εύστοχα διατυπωμένα από τους ειδικότερους εμού στο ζήτημα της Αθήνας.

Το ερώτημα και το διακύβευμα εδώ είναι αν και κατά πόσον μπορεί μια Αίθουσα Τέχνης να συνδράμει ουσιαστικά σε όλα αυτά. Πιστεύω ακράδαντα ότι μπορεί κατά τρόπο καθοριστικό. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η ασφαλέστερη πληροφόρηση για την κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή των παλαιότερων κοινωνιών αντλείται από τα αρχαιολογικά ευρήματα, αποτυπωμένη κατά τρόπο διαχρονικά ανεξίτηλο στα έργα τέχνης της κάθε εποχής. Γι’ αυτό, κάθε φορά που πρέπει να αποδεχθώ ή να απορρίψω μια πρόταση συνεργασίας προερχόμενη από έναν εικαστικό δημιουργό, βάζω το χέρι μου στην καρδιά και αναλογίζομαι την ευθύνη που αναλαμβάνω στην καταγραφή της ιστορίας της τέχνης. Εστω κατά το ελάχιστο μέρος που μου αναλογεί.

Μία νέα αίθουσα τέχνης με τον πολιτιστικό, κοινωνικό και τον εκπαιδευτικό της χαρακτήρα, δημιουργεί ελπίδες για την κοινωνία αλλά και για τους εικαστικούς δημιουργούς ότι μέσα από τις δοκιμασίες της δουλειάς και της ζωής τους, θα επιτύχουν μία γόνιμη εξέλιξη και καθιέρωση στον χώρο της τέχνης μέσα από το παραγόμενο έργο τους.

Σ’ αυτήν τη διαδικασία είναι σημαντικό και εξόχως ενθαρρυντικό το γεγονός ότι οι Αθηναίοι πολίτες συμμετέχουν ενεργά με την παρουσία τους, με την πάντα επιδεικνυόμενη ευαισθησία τους στις εικαστικές εκδηλώσεις και με τη σταθερή, με κάθε τρόπο, στήριξή τους σε αυτές.

Η νέα/δεύτερη γκαλερί μας, στον πεζόδρομο της Βαλαωρίτου, από τους πλέον ζωντανούς και πολυσύχναστους πεζόδρομους της Αθήνας με τους καταξιωμένους χώρους τέχνης, συγκεντρώνει όλες τις θετικές προοπτικές προκειμένου να προσελκύσει το κοινό, φιλότεχνο ή απλώς περίεργο, υποψιασμένο ή μη, αλλά είναι και για εμένα μία προσωπική πρόκληση ώστε να γίνω ενεργός συμμέτοχος στην πράξη της αποκωδικοποίησης του παραγόμενου την τρέχουσα εποχή εικαστικού έργου.

Το ότι αυτό το γεγονός συμβαίνει στην καρδιά της Αθήνας προσδίδει στο εγχείρημα ιδιαίτερη σπουδαιότητα, δυναμική και αισιοδοξία.
* Η κ. Νίκη Παπαδάκη είναι δικηγόρος και ιδιοκτήτρια/διευθύντρια των Kaplanon.galleries.
Έντυπη

Ποια πολιτική για τον πολιτισμό στην Ελλάδα της κρίσης | Μυρσίνη Ζορμπά

Ποια πολιτική για τον πολιτισμό στην Ελλάδα της κρίσης | Μυρσίνη Ζορμπά

''Μυστική Θεσσαλονίκη: θεωρίες συνωμοσίας και "αστικοί μύθοι"



Συχνά τα πράγματα δεν είναι αυτό που δείχνουν. Μια πόλη δεν είναι απλά μια μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού, κατοικιών και δραστηριοτήτων. Είναι πάνω απ' όλα ένας ζωντανός μεγα-οργανισμός, που υπακούει σε χαοτικούς κανόνες. «Η πόλη δεν είναι παρά μια τρισδιάστατη αρχιτεκτονική των παραστάσεων του εγκεφάλου... Οι λαβύρινθοι της πόλης σχηματίζουν ένα αρχιτεκτονικό ιερογλυφικό, ένα αόρατο σύμβολο που χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως, ασυνείδητα από τους ενοίκους, συνειδητά από τους κρυφούς επόπτες τους, και από πειρατές που συνδέονται με το σύστημα...». Έτσι κωδικοποίησε ο Mauricio Santos-Lobos στο The Spider Glyph in Time τη σύνδεση εγκεφάλου-πόλης. Όπως και ο ανθρώπινος εγκέφαλος, έτσι και η πόλη είναι γεμάτη μυστήρια και μυστικά. Κι όπως υπάρχουν αυτοί που προσπαθούν να ξεκλειδώσουν τα μυστικά του εγκεφάλου μας, έτσι υπάρχουν και εκείνοι που προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τα μυστικά των πόλεων που ζούμε, με εργαλείο την τέχνη της «μαγείας των μεγαλουπόλεων» (Megapolisomancy).

Παρά την αντίθετη πεποίθηση η Θεσσαλονίκη κάθε άλλο παρά συνηθισμένη πόλη είναι. Πριν από 2316 χρόνια μια ιδιότυπη συνομωσία της γεωγραφίας με την ιστορία, κατέστησε την πόλη «κλειδί» των Βαλκανίων για τους αιώνες που θα ακολουθούσαν. Από τότε η πόλη εξελίχτηκε δυναμικά, πέρασε πολλές ιστορικές φάσεις, έγινε σταυροδρόμι πολιτισμών και οι δρόμοι της στοίχειωσαν από μυστήρια και συνωμοσίες.

Πριν συνεχίσω θα ήθελα να ξεκαθαρίσω κάτι. Δεν είμαι κανένα «ψώνιο» με τη συνωμοσιολογία. Δεν είμαι ούτε καν συνωμοσιολόγος, αν και έτυχε να γνωρίσω προσωπικά αρκετούς. Είμαι απλά ένας αναζητητής συγγραφέας, κι έχω στο ενεργητικό μου κάποια βιβλία που ασχολούνται με το μυστήριο και το θαυμαστό. Θεωρώ πως εμείς οι άνθρωποι είμαστε πολύ παράξενα όντα και ότι ο κόσμος που ζούμε είναι ένα πολύ παράξενο μέρος, γεμάτο γοητευτικά μυστήρια τα οποία η ματαιοδοξία μας κάνει να πασχίζουμε με το μυαλουδάκι μας να ξεδιαλύνουμε. Το μυστήριο βρίσκεται παντού. Μπορώ, αν θέλετε, να το ανακαλύψω για λογαριασμό σας...

Υπάρχει «κάτι» στην ατμόσφαιρα



Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί η πόλη που ζούμε αποπνέει μια απροσδιόριστη οσμή μελαγχολίας; Μη μου πείτε τώρα ότι δεν το έχετε καν αντιληφθεί. Η Θεσσαλονίκη είναι φημισμένη, ακόμη και στους ξένους περιηγητές, για τη μελαγχολική της ατμόσφαιρα, όπως είναι φημισμένη και για τα πανέμορφα ηλιοβασιλέματά της. Αν είστε αρκετά ευαίσθητοι και ρομαντικοί, μπορείτε σχετικά εύκολα να αφουγκραστείτε τους μυστικούς ψίθυρους και να διαισθανθείτε τα «ενεργειακά ρεύματα» της Θεσσαλονίκης. Προσωπικά διαισθάνομαι αυτή την απροσδιόριστη οσμή μελαγχολίας να σέρνεται ανάμεσα στις γκρίζες πολυκατοικίες, να γλύφει τα πανάρχαια τείχη, τις θλιβερές μεσαιωνικές εκκλησίες και να τρυπώνει ακόμη και μέσα στο διαμέρισμα μου, και είναι, πιστέψτε με, χειρότερη κι από την υγρασία της θάλασσας!

Η μελαγχολική ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης δεν γίνεται αντιληπτή από τον καθένα. Πρέπει οι «δέκτες» σου να είναι ανοικτοί και καταλλήλως συντονισμένοι για να την «πιάσουν». Να μπορείς να διαισθάνεσαι την πόλη ως έναν «χρονο-οργανισμό», όπου παρελθόν, παρόν και μέλλον είναι ένα. Όσοι άνθρωποι έζησαν σε μια πόλη άφησαν σ' αυτήν το «στίγμα» τους. Τα αρχαία τείχη, οι εκκλησίες, τα εγκαταλειμμένα σπίτια, οι προπολεμικές πολυκατοικίες έχουν εγκλωβίσει τις σκεπτομορφές των ανθρώπων που έζησαν μέσα τους.

Ο ποιητής της μυστικής Θεσσαλονίκης Μαρίνος Χαραλάμπους λέει ότι στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν 500.000 πρόσγειοι, δηλαδή βρυκόλακες, και μάλλον έχει δίκιο. Αυτοί οι λεγόμενοι «πρόσγειοι» είναι ψυχές Θεσσαλονικέων που έζησαν ανά τους αιώνες στην πόλη μας και αφού πέθαναν δεν μπόρεσαν να αποχωριστούν τα όσα αγάπησαν σ' αυτήν. Ακόμη και μετά θάνατον είναι δεμένοι με τη Θεσσαλονίκη. Γιατί λοιπόν να μην είμαστε δεμένοι μαζί της κι εμείς οι ζωντανοί Θεσσαλονικείς;
 
Οι «αστικοί θρύλοι» της Θεσσαλονίκης


Μελαγχολική ή όχι η Θεσσαλονίκη ανήκει σ' εκείνη την προνομιακή ομάδα μεγαλουπόλεων, που βρίθουν «αστικούς θρύλους» (Urban Legends). Διαθέτει μια πληθώρα θρύλων, που όλοι μαζί συγκροτούν το λαβύρινθο μιας «μυστικής» πόλης, η οποία κρύβεται περίτεχνα πίσω από την καθημερινή, πουδραρισμένη όψη της Θεσσαλονίκης.





Ο τουρμπές Μουσά Μπαμπά (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ, Χ. Ζαφείρης, ΕΞΑΝΤΑΣ)


Σχεδόν οι πάντες γνωρίζουν για το περιβόητο «στοιχειωμένο σπίτι», που βρίσκεται στην οδό Βασιλίσσης Όλγας 263, και τους θρύλους που το ζώνουν. Λίγοι ωστόσο γνωρίζουν για τα παράξενα κομβικά μνημεία και «τόπους δύναμης» της Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν οι μυστηριώδεις Κήποι του Πασά, ένα μνημείο του οθωμανικού τεκτονισμού, που βρίθει από περίεργα σύμβολα και θεωρείται κομβικό γεωμαγνητικό σημείο από τους οπαδούς της Ιερής Γεωγραφίας. Στην άνω πόλη ξεχωρίζει η «μυστική» πλατεία Τερψιθέας, όπου βρίσκεται ο τουρμπές (μαυσωλείο) του Μουσά Μπαμπα. Κυκλοφορεί η φήμη ότι είναι στοιχειωμένος από το φάντασμα του δερβίση φύλακα του τεκέ. Είναι πάντως ένα μέρος με ισχυρή σούφικη ενέργεια, κάτι που διαισθάνεται όποιος έχει ανοικτές τις «κεραίες» του.

Ένα άλλο παράξενο μνημείο της Θεσσαλονίκης είναι και η λεγόμενη «στήλη των όφεων», που βρίσκεται στο πεζοδρόμιο έξω από τον υποσταθμό της ΔΕΗ στην Αγίου Δημητρίου. Είναι το μοναδικό όρθιο ελληνιστικό μνημείο της πόλης και ο θρύλος λέει ότι προκαλούσε τα φίδια. Κάποτε στην περίοδο της τουρκοκρατίας η περιοχή γύρω της γέμισε από φίδια και απαιτήθηκε η παρέμβαση ενός εξορκιστή χότζα για να τα απομακρύνουν...




Άποψη του εσωτερικού της Ροτόντας λίγο πριν την απελευθέρωση (Θεσσαλονίκη 1900 - 1917. Δ. Θεσσαλονίκης. Γ. Μουτσόπουλος. Εκδ. Μ. Μόλχο)




Στην οδό Λαγκαδά υπάρχει το συμμαχικό νεκροταφείο του Ζέϊτενλικ, που φιλοξενεί 22.000 κρανία στρατιωτών του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίως Σέρβων. Πρόκειται για τον ιερότερο τόπο προσκυνήματος των Σέρβων στον ελλαδικό χώρο. Ακόμη και σήμερα το επισκέπτονται χιλιάδες Σέρβοι, που πολέμησαν στα πεδία των μαχών στη Βοσνία και στο Κόσοβο, προσπαθώντας να εντοπίσουν τα οστά των παππούδων τους που σκοτώθηκαν στο Μακεδονικό Μέτωπο. Στην ιερή γεωγραφία των Σέρβων το Ζέϊτενλικ θεωρείται κομβικό σημείο, που δείχνει το δρόμο της θυσίας...

Και τι να πει κανείς για την εκπληκτική ηχητική της Ροτόντας, που μοιάζει μ' ένα αρχαίο μεγαφωνικό σύστημα με «έκο θριαμβικό»; Πρέπει να ακούσετε ένα περιστέρι να φτερουγίζει μέσα της. Μοιάζει σαν το πέταγμα αγγέλου. Μήπως γι' αυτό λεγόταν η Ροτόντα και «Ναός των Αγίων Αγγέλων»;

Αλλά ακόμη και τα πεζοδρόμια της πόλης κρύβουν τα δικά τους μυστικά. Πρόκειται για καπάκια υπονόμων με παράξενα σύμβολα. Ποιος μπορεί ν' αποκρυπτογραφήσει αυτές τις «αστικές σημαδούρες», που ίσως σχετίζονται με τη χαρτογράφηση των ενεργειακών δικτύων και των τελλουρικών ρευμάτων; Ίσως ακόμη τα καπάκια αυτά να οδηγούν απλά σ' ένα υπόγειο δίκτυο στοών, έναν ανήλιαγο κόσμο προσιτό μονάχα σ' ελάχιστους τολμηρούς.


Ένας σκοτεινός κόσμος κάτω από την πόλη


Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη των κάστρων, των πύργων, των βυζαντινών εκκλησιών, των αρχαίων ερειπίων, των νεκροταφείων και των υπόγειων στοών. Κάτω από τα πόδια μας υπάρχει μια υπόγεια Θεσσαλονίκη, που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Κάποτε αυτή η υπόγεια Θεσσαλονίκη ήταν ένα αρκετά πολυσύχναστο μέρος, ενώ σήμερα σώζονται μόνον κάποια μεμονωμένα τμήματα της. Και δεν μιλάμε απλά για κρύπτες, όπως εκείνη στα υπόγεια του Αγίου Δημητρίου ή η κρύπτη του Μακεδονικού Αγώνα κάτω από τη Μητρόπολη. Μιλάμε για ένα καλά οργανωμένο δίκτυο στοών, που ανάγεται στην ελληνιστική εποχή.


Ο πύργος των φυλακών του Επταπυργίου (Γεντί Κουλέ)


Αρχικά υπήρχαν δύο στρατιωτικές σήραγγες, η Φαρδιά και η Στενή που διέτρεχαν την πόλη. Η Στενή σήραγγα (1,7 μέτρα πλάτος και 2 μέτρα ύψος) ξεκινούσε από το λιμάνι, διέτρεχε λοξά τα τείχη, περνώντας κοντά από την εκκλησία των Δώδεκα Αποστόλων και κατέληγε στο σημερινό Επταπύργιο. Η Στενή ξεκινούσε μέσα από τα τείχη, δεξιά από την αριστερή «Πορτάρα», περνούσε κάτω από το Διοικητήριο και κατέληγε στα θαλάσσια στόμια των πύργων του Τοπ Χανέ. Αυτές τις ελληνιστικές στρατιωτικές σήραγγες επέκτειναν αργότερα οι Ρωμαίοι.

Την περίοδο της Pax Romana οι στρατιωτικές σήραγγες περιέπεσαν σε αχρηστία. Η ύπαρξη τους όμως παρακίνησε τους πρώτους Χριστιανούς να δημιουργήσουν ένα παράλληλο δίκτυο κατακομβών, που χρησιμοποιούνταν ως τόποι θρησκευτικής λατρείας και μυστικής συνάθροισης. Οι κατακόμβες αυτές συνέδεαν τους πρωτοχριστιανικούς ναούς μ' ένα λαβυρινθώδες δίκτυο στοών και κατακομβών, που το ξεπερνούσε μονάχα εκείνο της Ρώμης. Ακόμη και σήμερα σώζονται κάποια τμήματά του. Στο δάπεδο του Όσιου Δαβίδ υπάρχει μια καταπακτή, που οδηγεί σ' αυτόν τον υπόγειο κόσμο...

Τις σήραγγες τις χρησιμοποιούσαν και οι βυζαντινοί Αυτοκράτορες για τις «υπερκόσμιες» εμφανίσεις τους: ενώ το πλήθος τους έβλεπε κατά τη διάρκεια της λειτουργίας στον ’γιο Δημήτριο, ξαφνικά, χωρίς να φύγουν από εκεί, εκείνοι εμφανίζονταν στην Αγία Σοφία! Υπήρχε επίσης και η λεγόμενη Στοά των Κάστρων, που διέτρεχε τα τείχη από το Λευκό Πύργο ως το Επταπύργιο και χωρούσε ολόκληρη άμαξα. Τμήμα αυτής της Στοάς σώζεται μέσα στο σούπερ μάρκετ Μερκάτο στην Ιπποδρομίου.

Τον 19ο αιώνα κατασκευάστηκε από «λαγουμτζήδες» η τελευταία υπόγεια σήραγγα στη Θεσσαλονίκη, για να διευκολύνει τη διαφυγή ανθρώπων, κρυφά από τον έλεγχο των πυλών. Βρισκόταν στην Άνω Πόλη, ξεκινούσε από ένα σπίτι μέσα από τα τείχη και έβγαινε σ' έναν οίκο ανοχής έξω από τα τείχη! Τα «διόδια» ήταν δύο λίρες...

Τι να σώζεται άραγε από αυτό τον υπόγειο κόσμο της Θεσσαλονίκης; Μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σώζονταν αρκετά τμήματα των υπόγειων στοών. Ορισμένα χρησιμοποιούνταν ως καταφύγια για τους βομβαρδισμούς, ενώ κάποια άλλα ήταν μια ατραξιόν για τολμηρούς τουρίστες, που έντρομοι άκουγαν κάτω από την Εγνατία τον ήχο του διερχόμενου τραμ, που έμοιαζε σαν κεραυνός! Η εργολαβική επέλαση των δεκαετιών του 1950 και του 1960 μείωσε δραματικά τις υπόγειες στοές της πόλης μας, αλλά δεν τις εξαφάνισε. Η κατασκευή του Μετρό είναι σίγουρο ότι θα μας φέρει προ εκπλήξεων...



Ο «Παράδεισος» των Συνωμοσιολόγων


Η Θεσσαλονίκη είναι πράγματι μια Terra Incognita, που ξέρει καλά να φυλά τα μυστικά της. Οι επίδοξοι ερευνητές των μυστηρίων της διατρέχουν τον κίνδυνο να χαθούν μέσα σ' έναν αχαρτογράφητο χώρο, όπου ενδημούν οι θρύλοι και οι φήμες και λιγότερο η αντικειμενική πληροφόρηση. Οι ιστοριοδίφες μπορούν εύκολα να μπερδευτούν από την πληθώρα των γεγονότων που συνέβησαν ανά τους αιώνες στην πόλη. Οι μόνοι τυχεροί ίσως πρέπει να θεωρούνται οι συνωμοσιολόγοι, καθώς η Θεσσαλονίκη είναι ένας «παράδεισος» γι' αυτούς. Όπως τα μέρη που έχουν την ιδιότητα να συγκεντρώνουν αστραπές και καταιγίδες, έτσι και ο μυχός του Θερμαϊκού έχει την τάση να συγκεντρώνει πολιτικά πάθη, μίση, υπερβολές, μυστικιστικές τάσεις και μπόλικες συνωμοσίες.

Και ως γνωστόν οι συνωμοσίες αγαπούν το σκοτάδι. Τη νύχτα η Θεσσαλονίκη αλλάζει. Ένας άλλος εαυτός αναδύεται μέσα από το παιχνίδισμα των σκιών. Το μυστήριο τριγυρνά στους δρόμους της, συχνά μάλιστα αρκετά αδιάκριτα. Η Θεσσαλονίκη μοιάζει ν' αποστρέφεται το φως της ημέρας, και να βυθίζεται αυτάρεσκα στον αχαρτογράφητο κόσμο της νύχτας. Μιας νύχτας που ξεγελά το μυαλό των διαβατών, παίζοντας περίτεχνα με σκιές, μνήμες και όνειρα.

Στην ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης υπάρχει μια παράξενη ενεργειακή φόρτιση, ιδιαίτερα αντιληπτή από τους ρομαντικούς και τους μυστικιστές, που προδιαθέτει για εσωτερικές ενατενίσεις, ιδεολογικές ζυμώσεις, συνθέσεις και συγκρητισμούς. Καθόλου τυχαίο που στην πόλη μας γεννήθηκαν ιδεολογίες και κινήματα, τα οποία άλλαξαν το ρου της ιστορίας της περιοχής.

Το «Αλχημιστικό Εργαστήρι» του 21ου Αιώνα


Όπως και στις αρχές του 20ου αιώνα έτσι και σήμερα η Θεσσαλονίκη ξαναγίνεται το «κλειδί» για τα Βαλκάνια και ως τέτοιο βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο συνωμοσιών, παρασκηνιακών διαβουλεύσεων και μυστικών συμφωνιών. Η πόλη δεν αποτελεί μόνον έδρα οργανισμών περιφερειακής εμβέλειας, όπως ο Οργανισμός για την Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων και η Τράπεζα Παρευξείνιας Συνεργασίας. Είναι και έδρα επίσημων Forum, αλλά και μυστικών συναντήσεων, στις οποίες συμμετέχουν πολύ σημαντικά πρόσωπα, τα οποία καθορίζουν με τις αποφάσεις τους το μέλλον της Βαλκανικής.

Πολλοί από εμάς ίσως να μην το έχουν αντιληφθεί, όμως στους δρόμους της Θεσσαλονίκης κυκλοφορούν μυστικοσύμβουλοι, εμπειρογνώμονες, ερευνητές αγοράς, ειδικοί μάνατζερ πολυεθνικών και κατάσκοποι κάθε εθνικότητας. Όλοι έχουν την ιδιότητα να «οσμίζονται το μέλλον» και με τις πληροφορίες που συλλέγουν είναι σε θέση να το σχεδιάζουν κιόλας! Το μέλλον των Βαλκανίων παίζεται τώρα, και μαζί τους και το μέλλον της πόλης μας. Κατά τη γνώμη μου το ραντεβού της Θεσσαλονίκης με τον 21ο αιώνα θα έχει ως αποτέλεσμα την ανάδειξη μιας μοναδικής κοσμοπολίτικης μητρόπολης στο στερέωμα της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Αρκεί βέβαια οι ίδιοι οι Θεσσαλονικείς ξεπεράσουν το στείρο τοπικισμό τους, απαλλαγούν από τη μίζερη και αδιέξοδη ελλαδοκεντρική αυτολαγνεία που χαρακτηρίζει την αθηναϊκή ελίτ, αποκτήσουν ένα όραμα, που δένει με το κοσμοπολίτικο παρελθόν της πόλης τους, και ανοιχτούν άφοβα προς το μέλλον. Η τύχη βοηθά τους τολμηρούς. Πόσο μάλιστα αν είναι Θεσσαλονικείς...


Πηγή: http://www.awakengr.com/2013/11/blog-post_859.html#ixzz2xbS16igZ

London is being transformed with 230 towers. Why the lack of consultation?

πηγή http://www.theguardian.com/

An explosion of high-rise buildings will change London forever. Now 80 public figures, shocked at the scale of the plans, are demanding a say in the way the city is reshaped

Interactive: what will London's skyline look like?
How the view along the Thames from Vauxhall might look
How the view along the Thames from Vauxhall might look. Photograph: Hayes Davidson
When the appearance of a great city is about to be radically transformed, it is a good idea for its citizens to be shown what is going to happen and have a say in it. It is also a good idea if the city's government has a vision, or at least an overview, of what is happening.
Neither of these applies to the wave of towers about to hit London. There are plans for more than 230, at the last count. They range in height from 20 storeys to more than 60, in central and suburban locations. Yet it has taken a privately funded organisation, New London Architecture, to discover this number. When Kit Malthouse, deputy mayor for business, was presented with this figure, he was not only ignorant of it, but denied it could be possible.
On these pages we show the cumulative effect of these planned towers on key locations along the Thames, where several of the proposals are concentrated. The images are of those that are known: many more can be expected in the coming months and years. It is the first time that the future skyline has been shown to this extent, even though the technology is there to do so.
Today we also publish a statement signed by scores of leading figures in culture, politics and business, and societies representing citizens. They include architects who have won the profession's highest awards, contemporary artists, property developers, MPs, authors and the heads of colleges and museums. These are not Luddites or fogeys, they are not enemies of business or of the new, but they share simple shock at the thoughtlessness with which change on this scale is happening.
Here's another good idea: buildings in cities should not be designed in isolation, but in relation to the places in which they are set, whether these are views to and from world heritage sites, or the fabric of adjoining streets. Together with its present and future neighbours, new development should make accessible public spaces that are a pleasure to inhabit – the effects of tall buildings are as important at ground level as they are in the sky. And the larger and more prominently placed a building is, the greater the care that should be taken over its design.
Nobody could go to the places already being shaped by towers – Elephant and Castle, Vauxhall or Stratford High Street, a discus-throw from the Olympic Park – and say that these are great places to linger, or that the tall buildings now rising there enhance the experience. Images of these places in the future, when further skyscrapers will jostle for attention, suggest more of the same. New urban zones are being created with no overall idea of how the parts contribute to the whole, of the places that are being made at their base.
Rather, new London tower design tends to go out of its way to be as assertive and architecturally antisocial as possible. Strata SE1 in Elephant and Castle, with its slashed rooftop, randomised aluminium cladding patterns and bulbous form, seems to be setting out to be as hostile as possible to any future neighbour. In Stratford the fashion is for arbitrary clashing colours – another idea that kills the prospect of making coherent public places.
Nor, when you get close to a building such as St George's Tower in Vauxhall, would you say that you are in the presence of quality. Its details clash and its cladding looks cheap and plasticky. There is no great reason to believe that these surfaces will age well. Images of proposed future projects, such as the Quill in Bermondsey and 1 Merchant Square in Paddington, suggest little improvement in the future.
Combined with frantic attempts at individuality is a profound sameness. These projects tend to use the same type of cladding and floor layouts. It is sometimes said that London needs skyscrapers to make an "iconic" statement on the world stage, but these developments make it look less distinctive. And if the city tries to engage in the global race for height, it can only lose. It is outpaced by the likes of Shanghai and Dubai, the height of whose Burj Khalifa is 2.7 times that of the Shard.
If towers can sometimes look dramatic and impressive, they also bring drawbacks. They are inflexible, expensive to run and maintain and consume money, space and resources on lifts, air conditioning and structure that lower buildings do not require. Above a certain height such simple pleasures as opening windows and outdoor space become difficult. Towers disconnect residents from their surroundings.
Overcoming these issues requires effort in design, effort that is hard to see here. It was decided in the 1970s that councils should no longer build high-rise blocks for families, particularly where there were not enough open spaces and communal facilities. Those now being built are for the higher end of the market, but the lessons of the past have not been learned.
The majority of the tall buildings now proposed are residential. There is, of course, an acute shortage of homes in London, but stacks of high-rise, high-price flats are not what the city needs. In a recent Ipsos Mori poll commissioned by New London Architecture, a majority of Londoners said they would not want to live in towers. The transformation of the skyline is not driven by serving their needs, but by a bubble of overseas investment in high-end residential property. Many of these flats are likely to be left empty.
The best thing about these buildings is that, under existing planning policy, developers must make a contribution to affordable housing, which can be spent at another location. But it would be possible to build developments that are both lower and better-designed and still achieve this benefit.
We have got to this point through several factors. Early in Tony Blair's government, a taskforce led by Lord Rogers of Riverside produced a report on the "Urban Renaissance", arguing for using land more effectively and making cities more vibrant through higher densities, achieved with the help of good design and quality public spaces. As mayor of London, Ken Livingstone employed Rogers as an adviser and built these ideas into the London Plan, which guides development. The plan, and other policy statements, stress that towers are acceptable only if they "are well-designed and in the right place".
What we have now is a bastardisation of Rogers's ideas. "Density" has been translated into height, and the pieties about design and siting are almost meaningless. Significant decisions have blown holes in such policies as exist. John Prescott and Hazel Blears, when they were the ministers responsible, overturned the advice of planning inquiries into key projects. The City of London, which had a plan to confine tall buildings in a cluster around the Bank of England, permitted 20 Fenchurch Street, aka the Walkie Talkie, which stands outside it.
Boris Johnson, when first running for London mayor, vowed he would reverse Livingstone's friendliness to building high and prevent a "Dubai-on-Thames", but its creation has accelerated on his watch. The communities secretary, Eric Pickles, has told the Architects Journal: "We attach great importance to good design of buildings and neighbourhoods and have empowered communities so they can shape developments to reflect local needs."
What this means in practice is that south London boroughs such as Southwark, Lambeth and Wandsworth readily give permission for tall buildings south of the river. They do this so they can collect contributions to affordable housing and because they lack the resources to argue for long with well-financed developers. The wall of towers forming along the river is a direct expression of this.
But buildings of this prominence are a matter not just for boroughs, but for the city, the country and, given London's international importance, the world. For this reason Johnson has the power to intervene, but doesn't, much. Pickles pleads his love of communities, but, wanting to favour developers, he stands back.
So what should be done now? Peter Murray of New London Architecture has proposed a mayoral London Skyline Commission, in which experts would scrutinise the quality of new proposals and guide developers. He also wants a publicly accessible digital model of the city, which would enable everyone to see the effects of any planning application. Both would be welcome steps, but they don't go far enough. Murray's commission sounds like a (possibly improved) version of the Commission for Architecture and the Built Environment, which has existed for 15 years and is now part of the Design Council, during which London's planning has got into this state.
The city needs a clearer, more precise framework, one that states where height is acceptable and where not. It can identify opportunities for vertical growth as well as restrictions. Something like this exists already, in the rules controlling strategic views of St Paul's and the Palace of Westminster. The problem is that, where these rules do not prevail, there is often havoc.
Such a framework would be more efficient than the current system, where it has taken 10 years, three architectural practices, and untold millions of professional and legal fees, for the proposed rebuilding ofElizabeth House in Waterloo to be permitted. New York has applied strict rules to the building of skyscrapers for nearly a century, during which it became the world's most dynamic city – so rules are not bad for business.
It is not easy to work out the right policies for London. In the coming weeks the Observer, our Cities website and the Architects' Journal will develop the debate. But this effort is essential: the alternative is to accept that civic democracy is powerless to influence the effects of financial speculation.

Μάγια Πικάσο / Πέθανε η κόρη του σπουδαίου ζωγράφου

  Η μεγαλύτερη κόρη του Πικάσο, πρωτοστάτησε σε πολλές σημαντικές δωρεές της κληρονομιάς του στο γαλλικό κράτος Η κόρη του Πάμπλο Πικάσο και...